| ACI PELİN
(Artemsia
absinthum L.)
İngilizce : Worm-wood, Absinth
Almanca : Wermuth
Fransızca : Grande absinthe
Tanımı Kökeni
ve Yayılışı : Acı Pelin en eski tıbbi bitkilerden
biridir. Genellikle kuzey kısmı hariç hemen
tüm Avrupa'da yaygındır. Özellikle yıllık
yağışı 1000 mm.'nin altında olan yerlerde
daha çok rastlanır. Botanik
Özellikleri : Acı Pelin yarı çalımsı çok yıllık
bir bitkidir. Derinlere inebilen bir kök sistemine
sahiptir. Dik duran ve dallanan sapları 60-100
cm kadar yüksekliktedir. Sapları çok fazla
yapraklıdır, grimsi renkte tüylerle kaplıdır.
Yapraklar bitkinin üst kısmına doğru küçülürler
ve her iki yüzleri grimsi tüylüdür. Yapraklar
parçalıdır ve her parça ucu hafif sivrileşerek
son bulur. Yapraklar saplıdır.
Her çiçek sapında çok sayıda yarı kubbemsi
eğik, sarı renkli çok sayıda çiçekçiğin bulunduğu
çiçek düğmeleri, dallanmış bir salkım teşkil
ederler. Açık renkli çiçekler boru şeklinde
olup, çiçek düğmesinin dış kısmında olanlar
yalnız dişi çiçeklerdir. Uç kısmında olanlar
ise hermafrodittir. Döllenme böceklerle veya
rüzgarla olur. ters yumurta şeklinde olan
1.5 mm kadar uzunluğu bulunan meyve genellikle
gri kahverengidir. Meyvenin üzeri dalgalıdır.
Kültürü
İklim
ve Toprak İstekleri : Tıbbi bitkiler içinde
vermut yetiştirme koşulu yönünden en az müşülpesentler
arasındadır. Öyle ki tarıma uygun olmayan
taşlık yerlerde bile vermut yetişebilir. Ancak
kireçli, kumlu-tınlı topraklar en uygunudur.
Rüzgardan korunan, sıcak ve kurak yerleri
tercih eder. Vermut deniz kıyısından yüksek
dağlara kadar her yerde yetişir.
Tohumluk
: Ortalama 1000 dane ağırlığı 0.086 gr'dır.
Safiyetinin % 92, çimlenme gücünün % 75 olması
istenir. 10 gün içinde 20 oC'de çimlenme tamamlanır.
Tohumluğun çimlenme kabiliyeti 3-4 yıl değişmez.
Yetiştirme
tekniği : Vermutun ön bitki bakımından özel
bir isteği yoktur. Ancak çok yıllık olması
nedeni ile gübrelenmiş bir çapa bitkisinden
sonra gelmesi arzulanır. Yabancı otları bulunmaya
tarlaya ekimle üretim yapılabilir. Bu durumda
sıra arsı mesafesinin 50 cm olması gerekir.
Ancak ilk yetişme devresi yavaş olduğundan
yabancı ot sorunu büyüktür. Bu nedenle direk
tarlaya ekim yerine önce yastıklarda yetiştirilmesi
önerilmektedir. Direkt tarlaya ekim yapıldığında
0.4-0.5 kg/da tohumluk yeterlidir. Eğer yastıklarda
fide elde edilerek üretim yapılacak ise 20-50
gr tohumluk bir dekar için kafidir. Fide dikiminde
50x30 cm aralıkla dikimi tarlaya yapılır.
Direkt ekimde tarlanın çok iyi hazırlanması,
toprağın hafif bastırılması gerekir. Yeterince
çiftlik gübresi yanında Vermutun bolca azotlu
ve potaslı gübre ile gübrelenmesi gerekir.
Hasat
: temmuz, Ağustos aylarında yaprakları aynı
şekilde yan dalların çiçekli uçları toplanır.
Vermut hasadında saplar az veya çok odunlaştıklarından
kosa ve orakla biçilmesi gerekir. Büyük sahalar
için biçme makinaları da kullanılabilir. Biçme
yüksekliği sapın çıplaklığına göre ayarlanır.
Alt kısımları odunlaşmış plantajlarda önce
üstten biçmeli, sonradan ikinci kez sapların
tarlada kalmaması için dipten biçilmelidir.
Tohum elde edilmek istendiğinde tohumlar olgunlaşmaya
kadar tarlada bırakılır. Ancak tohum dökülme
söz konusu olduğundan erken biçilir fakat
uzun süre korumaya ve olgunlaşmaya bırakılır.
Daha sonra uygun bir harman makinası ile harmanı
yapılır.
Kurutma
: Hasattan sonra tabii kurutma kurak ve güneşli
yerlerde mümkündür. Suni kurutma düşük sıcaklıkta
yapılmalıdır. Böylece uçucu yağ kaybı önlenir.
Yeşil herba da kurutma oranı 3-5 / 1 dir.
Verim
: Herba verimi 200-500 kg/da arasında değişmektedir.
Anak drog olarak bulunan % 10-15'i hesaplanır.
Hasatlık
ve Zararlıları : Vermut değişik hastalık ve
zararlılara maruz kalır. Yapraklarda yenme
ve kemirme ile bazı böceklerin zararlıları
görülür.
Tüketimi
Kullanılan
Bitki Kısmı : Herba Absinthii
Etken
madde : % 0.5-1.3 oranında bulunan uçucu yağ
mavi, yeşil veya turuncu renktedir. Uçucu
yağın en önemli kısmı Thujon'dur.
Kullanımı
: İnfizyon halinde iştah açıcı olarak kullanılmaktadır.
Ayrıca halk arasında yaraların ve alerjik
kaşıntıların tedavisinde de kullanılmaktadır.
X- |