|
 
Tanımı
Kökeni
ve Yayılışı : Esas gen merkezi küçük Asya'dır. Bu
Altay dağlarından Karadeniz'e kadar uzanan alanda
yaygındır. Güney Alpler'e kadar Akdeniz bölgesinde
de yine yaygın bulunmaktadır. Bugün bir çok yerlerde
özellikle Orta Avrupa, Rusya, Çekoslavakya, Yugoslavya,
İtalya, Güney Fransa ve İspanya'da kültürü yapılmaktadır.
Botanik
Özellikleri : Yarı çalımsı ve kuvvetli kazık kökü
bulunan çördük otu özellikle temelde çok dallanır
ve 100 cm kadar yüksekliğe varabilir. Saplar üzerinde
yaprakları dökülmüş mat kahverengi kabuk bulunur.
Esas yapraklar lanzet şeklinde, 3.5 cm kadar uzunlukta,
1 cm kadar genişliktedir. Ucu yuvarlak veya kısa sivridir.
Kenarları tandır, az veya çok bükülmüştür, sağlam
orta yeşillikte, tamamen parlak yaprakların her iki
yüzünde yapraklar tipik kserofit formdadır. Yapraklar
genellikle karşılıklı ve sapa oturmuş durumdadır.
Ancak bazen sapları da bulunabilir. Çiçek, çalımsı
bitkide seyrek başak şeklinde ve 25 cm kadar uzunluktadır.
Çiçekler başak üzerinde kümeler halindedir. 5 çanak
yaprak boru şeklinde olup, sivri 5 uçla nihayetlenir.
Aynı şekilde beş parçalı taç yaprağı ve bu taç yapraklar
içinde 4 adet stameni bulunmaktadır. Taç yapraklar
canlı viole-mavi nadir olarak da pembe veya beyazdır.
Koyu renkten siyah-kahverengiye kadar değişen mat
cevizciği uzunumsu yumurta şeklinde, 2.5 mm kadar
uzunlukta, 1.2 mm kadar genişliktedir. Bağlandığı
yer biraz daralmıştır. Bağlantı yeri belirgin beyaz
renklidir. Üst yüzü derin noktalıdır.
Kültürü
İklim ve
Toprak İstekleri : Yabani olarak çördük otu daha çok
güneşli kuvvetli ısınan kireçli topraklarda, özellikle
kayalık yerlerde bulunur. O halde kültürü için kurak
ve güneşli bölgeler uygundur. Ayrıca besin maddelerince
fakir olan yerlerde de çördük otu iyi gelişir. Taban
suyu yüksek yerleri sevmez.
Tohumluk
: Ortalama 1000 dane ağırlığı 1.1 gr.dır. Safiyetinin
% 95, çimlenme gücünün % 80 olması gerekir. Çimlenme
kabiliyetini 3-4 yıl korur. Çimlendirme denemesi 14
günde tamamlanır.
Yetiştirme
Tekniği : Çördük otu ön bitki bakımından müşkülpesent
değildir. Yetiştirilmesinde tohum önce yastıklara
ekilir. 50-80 gr tohum 1 dekar için yeterli bitkiyi
verebilir. tarlavari üretimde çok sathi olarak mibzerle
ekimi de yapılır. Toprağın çok iyi ince hazırlanması
ve bastırılması gerekir. Sıra arası 30 cm ve tohumluk
600-800 gr/da'dır. Toprak sıcaklığına göre bitkiler
10-21 günde çıkarlar. Bitki geliştikten sonra geç
donlar zarar vermez. Şaşırtmada fideler 35x15 cm sıra
ile dikilir. Çördük otunun gübreye karşı çok belirli
özellikleri vardır. Ancak taze ahır gübresini vermek
doğru değildir. Ticari gübreler kekikte olduğu gibidir.
Özellikle alkali birleşimli gübreler tercih edilmelidir.
Gübreler her yıl ilkbaharda yeniden ve ilk çapa ile
verilmelidir. Birinci biçimden sonra az olarak yeniden
azotlu gübre verilmesi uygundur. Bakım yönünden en
önemli sorun yabani otlardan temiz tutmaktır. Bunun
için elle veya makine ile çapa yapılır.
Hasat : Çiçeklenme devresinde bitki biçilir. Bu sırada
çiçeklenme devresi çok ilerlemiş olmamalıdır. Zira
fazla ilerleme biçimde, özellikle kurutmada çok çiçek
dökülür. Hasat biçme makinası ile yapılır. Yılda iki
biçim alınabilir. Çördük otu kuraklığa karşı hassas
değildir. Ancak ikinci biçimin alınabilmesi için yeterli
suyu bulması gerekir.
Tohum elde etmek için yaşlı plantajlar bırakılır.
Cevizciği kahverengi olunca hasat yapılır. Ancak çok
kolay tohum dökme olduğundan hasadın dikkatli yapılması
gerekir. Tarlada veya hangarda olgunlaşmaya bırakılır,
daha sonra cevizcikler ve vurma veya uygun bir harman
makinası ile harman yapılır.
Kurutma
: Kurutma tabii ve suni koşullarda yapılır. Tabii
kurutma tarlada veya hangarlarda olabilir.
Verim :
Herba verimi birinci yıl çok azdır. Birinci yıl bitki
pek nadir çiçeklenir. İkinci yıl ise kuvvetli çiçeklenir.
Çördük otu plantajından 3-4 yıl yararlanılır. Verim
ikinci yıldan itibaren 250-400 kg/da kuru herba olmalıdır.
Tohum verimi ise 20-50 kg/da'dır.
Hastalık
ve Zararlıları : Hyssopus Puccinia, Hyssopus verrucosa
ve Rhizoctoni'a crocorum'dan çok zarar görür.
Tüketimi
Kullanılan Bitki Kısmı : Herba Hyssopi
Etken Maddesi
: Çördük otu uyarıcı, gaz söktürücü ve midevi olarak
kullanıldığı gibi parfümeri sanayiinde de tüketilmektedir.
X- |
