ARTEMİSİA (DRANUNCULUS)

Tanımı

Kökeni ve Yayılışı : Estragon Orta ve Güney Rusya'dan Sibirya'ya kadar uzanan sahada, Batı-Kuzey Amerika, hemen bütün Avrupa'da yaygın durumdadır. Balkan ülkelerinde de geniş yayılma alanı vardır. Bugün birçok ülkede kültürü yapılmaktadır.

Botanik Özellikleri : Çok yıllık olan bu bitkinin kuvvetli kökleri ve kısa yan kökleri vardır. Seyrek yaprakla, dik duran sapı 60-150 cm kadar yükselebilir. Esas yaprakları parçalı değildir. Ancak alt yaprakların uçları 3 parçalıdır ve hafif tüylüdür. Yapraklar genel olarak 2-10 mm sivri, kenarları tam ve hafif dişlidir. Yapraklar genel olarak 2-10 mm genişlikte olup, sapsızdır. Açık veya koyu yeşil mat veya parlaktır. Bitki az veya çok tüylüdür. Çiçek kümesi çok sayıda beyazımsı yeşil renkte, küçük yapraklar arasında bulunur. Dış glumalar uzunumsu, eliptik, genellikle yeşil, iç kısımları yumurta şeklinde, geniş, derimsi kenarlıdır. Kenar çiçekler dişi çiçeklerdir. İç çiçekler hermofrotid ve verimsizdir. Genel olarak yabancı döllenir.
İki kültür çeşidi vardır. 1) Alman Estragonu, daha çok tutulan tiptir ve vegetatif olarak üretilir. Yaprak orta veya koyu yeşil, az veya çok parlak tamamen çıplaktır. Yapraklar genel olarak 2.5 cm uzunlukta 0.5 cm genişliktedir. Damarlar belirgindir. Bu form daha aromatiktir. 2) Rus Estragonu, yabani bir tiptir. Daha az aromatiktir, ancak fazla meyve bağlar.yapraklar açıktan orta yeşile kadar değişir, uzunluğu 3.3 cm, genişliği 3.4 mm kadardır, az veya çok tüylüdür. Sadece orta damar belirgindir.

Kültürü

İklim ve Toprak İstekleri : Kültürü için ağır olmayan gevşek yapılı ve kireçce durumu iyi toprakalr çok uygundur. Bir çok hafif topraklarda da estragon yetişebilir. Toprağın pH'sı Estragon uçucu yap ve bileşimine etkilidir. Özellikle Rus tipi suya karşı hassastır.

Tohumluk : Ortalama bin dane ağırlığı Rus çeşidinde 0.215 gr.'dır. Ancak büyük varyasyon göstermektedir. Safiyetinin en az % 92, çimlenme gücünün % 75 olması gerekir. Çimlenme 10 günde saptanır. Çimlenme 20 oC'de yapılır.

Yetiştirme Tekniği : Estragon münavebede en iyi olarak iyi gübrelenmiş çapa bitkilerinden sonra gelir. Alman Estragonu vegatatif olarak üretilir. Bunun için kök parçası, stolon, yaprak koltuklarından alınan sürgünler kullanılır. Önce yastıklarda köklendirilen çelikler İlkbaharda tarlaya 50x40 cm mesafelerinde şaşırtılırlar. Estragon plantajı hafif çapalanmalı ve yeterli rutubette tutulmalıdır. Dört yıllık kullanımdan sonra plantajın bozulması gerekir. Alman Estragonu hafif dona hassas olduğundan kışları üzerlerinin hafif patates sapları ile örtülmesi iyi olur. Estragonun iyi gelişmesi için bol besin maddelerinin bulunması gerekir. Bu nedenle yeterli gübreleme yapılmalıdır. Her biçimden sonra da yeterli amonyum sülfat verilmelidir.

Hasat : Haziran sonu Temmuz başında yeşil aksam hasat edilir. Yapılan çalışmalara göre Rus Estragonunda en yüksek uçucu yağ oranı tomurcuk teşekkül ettiği zamandır. Halbuki Alman Estragonunda belirli bir devre saptanmamıştır. Besin maddelerince zengin, yeterli rutubetli bulunan yerlerde 3 biçim yapılabilir. Tohum hasadı meyveler kahverengi olduğunda yapılmalıdır.

Kurutma : Estragon ya yeşil herba olarak satılır veya kurutulur. Kurutma tabii veya suni şartlarda yapılır. Her iki durumda da düşük sıcaklıkta kurutulması gerekir. Kuru estragon güzel kokusunu kaybeder. Kurutma oranı 3-4 : 1'dir.

Verim : Drog herba miktarı 1. yıl 100-300 kg/da'dır. İkinci yıldan itibaren 200-600 kg/da arasında değişir. Alman Estragonu daha az verimli olduğundan ancak alt düzeydeki rakamlara ulaşır. Ancak aroma bakımından çok daha kalitelidir. Tohum verimi Rus Estragonu'nda 6-8 kg/da 'dır.

Tüketimi

Kullanılan Bitki Kısmı : Herba dracunculi

Etken Maddesi : Alman Estragonu % 0.15 - 3.1 oranında uçucu yağ içerir. Rus Estragonunda ise uçucu yağ oranı % 0.25-0.06 arasında değişir.