BİBERİYE

Tanımı
Kökeni ve Yayılışı : Rosmarin çok eskiden beri kültürü yapılan ve esas kökeni Akdeniz Bölgesi olan bir bitkidir. Bugün en çok kültürü yapılan ülkeler, Fransa, İspanya, Portekiz, İngiltere, İtalya, Yunanistan, Yugoslavya, Balkan Ülkeleri, Marokka, Tunus, ABD ve Meksika'dır.

Botanik Özellikleri : Daima yeşil kalan, çalı şeklinde çok yıllık bir bitkidir. 50-200 cm kadar boylanabilir. Çok fazla dallanan odunlaşmış köklere sahiptir. Genç kökler beyazımsı renkte olmasına karşın, yaşlı kökler açık-koyu kahverengidir. Bitki fazla dallanır, genç sürgünler az çok dört köşeli olup, pamuksu tüylüdür. Yaprakları çok kısa saplı olup, iğ şeklindedir. Uzunluğu 1.5-3.5 cm, genişliği ise 1.5-3.5 mm'dir. Yaprak kenarları tamdır. Yaprağın üst yüzü kaygan yeşil ve çok nadir tüylüdür. Alt yüzü ise grimsi tüylüdür. Yaprağın üst yüzünde nadir olarak tüylerin bulunduğu stomasız kuvvetli bir kutikula tabakası ve diğer tabakalar bulunmaktadır. Yaprağın alt yüzünde ise değişik tiplerdeki tüyler bulunur ki, bunlar çok hücreli, dallanmış tüyler 2. Lamialea'lara özgü yağ keseleri 3. küçük drüze tüyleridir.
Kısa sürgünler üzerinde bulunan 5-10 kadar çiçekler teker teker bulunur. Üzerinde gri tüyleri taşıyan çan şeklinde çanak yaprakları vardır. Çanak yaprağın üst kısmı alt ve üst olmak üzere iki lopludur. Üst lop 3, alt lop ise 2 parçalıdır. Taç yapraklar ise açık maviden mavi violeye kadar değişir. Bu da iki lopludur. Üst loptaki bölmeli ve küçüktür. Alt lopta orta parça oldukça büyük, iki erkek organ vardır ki bu taç yaprağın üst parçasından daha uzundur. Meyve tere yumurta şeklinde olup 2 mm uzunlukta ve kaygandır.

Kültürü

İklim ve Toprak İstekleri : Yabani olarak büyüyen rosmarin aslında hemen her yerde yetişebilen bir bitkidir. Akdeniz Bölgesi'nin verimsiz yamaçlarında gelişebilir. Ancak kültürü yapıldığında istenilen tınlı topralardır. Ayrıca rosmarin soğuklara fazla dayanmadığından, daha sıcak olan güney yamaçları tercih eder. Yeterince sıcaklık olunca kurak, fakat güneşlenen yerlerde yetişebilir.

Tohumluk : Ortalama 1000 dane ağırlığı 0.9 gr'dır. Safiyetinin % 95 olması istenir. Çimlenme kabiliyeti % 17 civarındadır. Ancak bu % 1-41 arasında değişir. Meyvesi çok sert ve kabukludur. Çimlenme kabiliyeti 2-3 yıl sonra hızla düşer.

Yetiştirme Tekniği : Rosmarin vegetatif ve generatif organlarla üretilebilir. Yaşlı bitkilerden 8-10 cm uzunlukta alınan çelikler 10 cm ara ile sıcak yastıklara dikilir. Burada köklendirildikten sonra tarlaya şaşırtılır. Dikim 30x30 veya 30x40 cm ara ile yapılır. Başlangıçta rosmarin çok yavaş büyür. Bu arada aynı yerde başka bir bitki üretme imkanı vardır. Rosmarin'de önemli bir bakım yoktur. normal sulama ve çapalama gereklidir. Gübreleme üzerinde çok az çalışma vardır. Ortalama 2-3 kg/da N, P2O5 ve K2O önerilmektedir.

Hasat : Bitki çiçeklenme döneminde veya çiçeklenmeden sonra biçilir ve yapraklarından ayrılır. bazen de yalnız çiçek olur. hasattan hemen sonra tabii veya suni yolla kurutma işlemine geçilir.

Verim : İkinci yıl yaprak verimi 400-500 kg/da'dır.

Tüketim
Kullanılan Bitki Kısmı : Folia Rosmarini, Flores Rosmarini.

Etken Maddesi : Esas etken maddesi uçucu yağdır ve % 1-2.5 arasında bulunan uçucu yağın en öenmli maddeleri Cineol (% 15-30), Kafur (% 5-10) ve Borneol (% 10-20) ayrıca Bornylacetat ve pimenttir.

Kullanımı : hazım sistemini uyarıcı ve safra arttırıcı olarak kullanıldığı gibi haricen kullanımları, romatizmalara karşı hazırlanan preparatlara da girer.