| SAFRAN
Safran Ülkemizde
çok eskiden beri yetiştirilen önemli ilaç, baharat ve boya
bitkisidir. Osmanlılar zamanında safran üretimini 8-10 tona
çıktığı kayd edilmektedir. Safranbolu,İstanbul, Tokat, İzmir,
Adana ve Şanlıurfa civarlarında yetiştirilen safran bu gün
sadece Safranbolu Davut obası köyünde çok dar bir alanda(3-4
dak) yetiştiriciliği yapılmaktadır.
Safran (Crocus
Sativus) soğanlı bir bitkidir. Soğan çapları 2-4 cm kadardır.
Soğanlar küremsi ve hafif basık olup ağ şeklinde kabuklarla
sarılmıştır. Yaprakları dar buğdaygil yaprağına benzer, yapraklar
çiçeklenme zamanında veya çiçeklenmeden sonra görülür. Eylül,
Ekim aylarında açan çiçekler, açık viole rengindedir. Çiçeğin
içindeki erkek organları sapları beyaz tepesi sarı renklidir.
Dişi organ üç parçalı olarak uzayan portakal sarısı renginde
olup, bitkinin faydalanılan kısmı bu kısımdır.
Safran baharat,
boya maddesi, ilaç ve kozmetik sanayi ile halk hekimliğinde
kullanıldığı söylenmektedir. Safranbolu da tüketim daha çok
aşure ve zerde yapımında ve lokum imalatın da kullanılmaktadır.
Safran yetiştiriciliğinde oldukça fazla insan gücüne ihtiyaç
vardır. Soğan dikilmeden önce çok iyi bir toprak hazırlığı
ister. Derin sürümden sonra 3-4 kez ikileme ister. Soğanlar
30-40 cm sıra arası çizilere, 20 cm derinliğe dikilir. En
iyi gübreleme yanlış ahır gübresiyle(soğanları örtecek kadar)
örtülür ve yiye toprakla kapatılır. Dikim Ağustos 20 – Eylül
10 arasında yapılır. Dikildiği yılın 15 Ekim – 15 Kasım tarihleri
arası çiçeklenmeye başlar. İlk yıl çiçek verimi önemsizdir.
2.yıl dekardan 0.75 – 1 kg kadar ürün alınır. 3. Yıl verim
1 – 1.5 kg kadardır.4 yıl dekardan 1 kg kadar daha ürün alabilmektedir.
4. Yıl sonunda Haziran – Temmuz aylarında soğanlar sökülerek
başka bir alana 4 yıl için tekrar dikilir. Soğan üretimi için
dikilen soğan miktarının 2 katı kadar soğan elde edilir.
Safranbolu da,
safran üretimi 3- 4 dekarlık bir alanda yapılmaktadır ve giderek
azalmaktadır. Azalmayı etkileyen en önemli faktör yetiştirilmesindeki
zorluk, yetiştiriciliği yapacak genç çiftçilerin olmaması
ve diğer köylü çiftçilerin bu konuya karşı ilgi duymamalarıdır.
Safranın önemi ve yayımı anlatıldığında ise üretim materyali
olan soğanın temin edilememesidir. Soğan dikimi 3 –4 yılda
bir yapıldığında her yıl ekim şansı yoktur. Üretilen safran
soğanı yine aynı miktarda alana dikilmekte ve alan genişlemesi
sağlanamamaktadır.
Safran soğanlarının
yer altı zararları da soğan üretimini azaltan unsurlardandır.
Bu zararlı ile şu an itibarıyla mücadele yöntemi bilinmemektedir.
|
