|
SAHLEP:( Tuber
salep )
Orchis, Ophyris, Serapias, Platanthera, Dactylorhiza vs.
cinslerine âit türlerin yumrularina verilen ad. Bu bitkilerin
toprak altinda iki yumrusu bulunur. Bunlardan biri ana yumrudur
ve o senenin gövdesini verir. Digeriyse gençtir (hemsire
veya kardes yumru) ve gelecek yilin yumrusunu verir. Salep
elde edilen türlerin hepsi yumruludur. Salep daha çok kireçli
topraklari sever. Ormanlik bölgelerde yetisen saleplerin
yumrusu iri olur. Çayirlarda yetisen saleplerin yumrusu
ise daha zayiftir. Anadolu’da salep genellikle Orchis ve
Ophyrus türlerinden elde edilir.
Salep eldesi: Bitki çiçekteyken, toprak
altindaki yumrulari toplanir. Yalniz yan yumru alinir, gövdeyi
tasiyan ana yumru genellikle alinmaz. Fakat her ikisi de
kulanilabilir. Yumrular kremsi, yumurta seklinde veya çatalsidir.
Toplanan yumrular suyla yikanarak temizlenir, ipe dizilir
ve su veya sütle kaynatilir, sonra açik havada kurutulur.
Kurutulan yumrular dövülerek toz edilir. Elde edilen bu
toz kullanilacak hâle gelmis olan salebi verir.
Türkiye’de yetistigi yerler: Çogunlukla
Bati, Güneybati, Güney ve Kuzey Anadolu olmakla beraber
Anadolu’nun birçok yerinde yetisir.
Kullanildigi yerler: Bilesiminde nisasta,
sekerler, musilaj ve azotlu maddeler vardir. Bilhassa çocuklarda
ishal kesici, kuvvet verici ve gidâ olarak kullanilir. Barsak
nezlesinde soguk alginliklarinda ve öksürüge karsi halk
arasinda çok kullanilmaktadir. Afrodizyak (Cinsel gücü artirici)
etkisi vardir.
|
