Sarmısak:
Temmuz-Agustos aylari arasinda beyaz veya pembemsi renkli
çiçekler açan, 20-100 cm boylarinda çok yillik otsu bir bitki.
Sarimsak diye de tâbir edilir. Vatani Orta Asya’dir. Toprak
altinda büyükçe bir sogani bulunur. Yapraklari uzun, yassi,
bugday yapragi gibidir. Çiçekler, küre seklinde olup, bir
semsiyeyi andiran dallar ucunda toplanir. Meyveleri siyah
renkli tohumlar tasiyan bir kapsüldür. Sarmisak nâdiren tohum
verir. Bunun için daha çok soganciklarla (dislerle) üretilir.
Sarmisagin sogan kismi beyazimsi renkli olup, sogancik veya
dislerden meydana gelir. Soganciklarin hepsi bir arada ve
bir kabuk tarafindan sarilmistir.
Memleketimizde beyaz ve siyah sarmisak yetistirilmektedir.
Tipta beyaz sarmisak kullanilir.
Kullanildigi yerler: Sarmisagin bilesiminde
sekerler, vitaminler (A,B,C), kükürtlü bir uçucu yag ve içerisinde
bol olarak allil sülfür bulunur. Sarmisagin özel kokusu ve
tadi bundan ileri gelir. Çok eski çaglardan beri bilinmekte
ve tedâvide kullanilmaktadir. Eskiden salgin hastaliklarla
mücâdelede çok kullanilmaktaydi. Antiseptik, istah açici,
tansiyon düsürücü, solucan düsürücü, idrar arttirici, kan
temizleyici etkileri vardir. Antiseptik etkisi, içindeki allisinden
ileri gelir. Bakteriler üzerinde üremeyi azaltici ve öldürücü
etkisi vardir. Eskiden harplerde antibiyotik ve antiseptik
olarak çok kullanilmistir. Ayrica, kansere karsi üstün bir
koruyucu, hemeroide faydali, bronsit, astim, varis, siyatik
ve romotizma ilâci olan sarmisagin faydalari ve kullanildigi
yerler çoktur.
|
