AŞILAMA TEKNİĞİ
Bu
dersimizde; aşılama
nedir, aşılamanın nedenleri nelerdir, nasıl aşı yapılır? gibi soruların cevaplarını
öğreneceğiz. Bu çok önemli konuyu dikkatlice takip etmeniz, ürününüzün
artmasına ve pazar değeri yüksek çeşit elde etmenize sebep olacaktır.
Aşılama Nedir?
Aşılama, iki bitki
parçasını bir bitkiymiş gibi kaynaşacak ve büyümelerine devam
edecek şekilde birleştirme tekniğidir.
Yeni bitkinin üst kısmını meydana getirecek aşı kısmına kalem
veya tek göz ihtiva ederse aşı gözü, alt kısmını ve kökünü meydana
getiren kısmına anaç adı verilir.
Şekil 1. Aşı Malzemeleri
Neden Aşılama Yaparız?
-
Tür ve çeşidin ismine
doğru fidan üretimi,
-
Başka ve kolay metodlarla
çoğaltılamayan çeşitlerin ortadan kalkmasına engel olmak,
-
Büyük ağaçların çeşitlerini
değiştirmek,
-
Islah çalışmalarında
belirli özellikleri için seçilen çöğürlerin büyümelerini çabuklaştırmak,
-
Ağaçların zarar gören
kısımlarının tamiri,
-
Virüs hastalıklarının
incelenmesi için aşı yapılır.
-
Bazı anaçların özelliklerinden
(Bodur anaçlar gibi) yararlanmak için ancak üzerine iyi bir
çeşit aşılayarak yararlanabiliriz.
Şekil 2. Yarma
kalem aşısının yapılışı (a)
Şekil 3. Yarma kalem
aşısının yapılışı (b).
Şekil 4. Yarma kalem
aşısının yapılışı (c).
Şekil 5. Yarma
kalem aşısının yapılışı (d).
Kaç Çeşit Aşı Vardır?
1.
Göz aşıları,
2. Kalem aşıları.
Göz Aşısı Nedir?
Altında
odun dokusu bulunan veya bulunmayan küçük bir kabuk parçası ile
bunun üzerindeki tek bir göz ile yapılan aşılara göz aşısı denir.
Sadece yongalı göz aşısı metodunda,kabuk parçasının altında odun
dokusu bulunur.
Göz Aşısı Ne Zaman
Yapılır?
Bitkinin kabuk verme zamanı kullanılacak göz aşısı metodunu
tayin eder.
Şekil 5. Yarma kalem
aşısının yapılışı (d).
Kaç Çeşit Aşı Vardır?
1
. Göz aşıları,
2. Kalem aşıları.
Göz Aşısı Nedir?
Altında
odun dokusu bulunan veya bulunmayan küçük bir kabuk parçası ile
bunun üzerindeki tek bir göz ile yapılan aşılara göz aşısı denir.
Sadece yongalı göz aşısı metodunda,kabuk parçasının altında odun
dokusu bulunur.
Göz Aşısı Ne Zaman
Yapılır?
Bitkinin kabuk verme zamanı kullanılacak göz aşısı metodunu
tayin eder. Zamanlara
göre göz aşısı;
a) Sonbahar göz aşısı
(durgun göz aşısı),
b) İlkbahar göz aşısı
(erken sürgün göz aşısı), c) Haziran (geç sürgün) aşısı.
Göz Aşısı Metotları
Nelerdir?
T Aşısı (Kalkan Aşısı):
6 mm-2,5 cm çapındaki anaçlara büyüme devresinde uygulanır.
Topraktan 5-25 cm yükseklikte yapılır. Anaç T şeklinde kesilir.
Göz kalkan şeklinde odunlu veya odunsuz olarak kesilir. Anaçta
açılan T içerisine yerleştirilir. Hava almayacak şekilde bağlanır.
Macunlanmaya gerek yoktur. Aşı bağı 15 gün sonra kesilir.
Ters T Aşısı: Yağmurlu bölgelerde
yağmur sularının açılan T içerisine girmemesi ve enfeksiyon meydana
gelmemesi için ters T aşısı yapılır.
Yama Göz Aşısı: Dikdörtgen şeklinde
bir kabuk parçasının anaçtan kesilip çıkarılması ve bunun yerine
üzerinde bir göz bulunan ve çoğaltılacak çeşitten alınan aynı
büyüklük ve şekildeki bir kabuk parçasının anaç üzerine yerleştirilmesidir.
Genellikle T göz aşısının başarısız olduğu tür ve çeşitlerde uygulanır.
Bu aşıda başarılı olmak için gece ve gündüz ısı farkının az olduğu
dönemler seçilmelidir. Aşı çabuk yapılıp, çabuk bağlanmalıdır.
Şekil 6. Yama aşısı.
Şekil 7. Göz aşısı.
Flüt Göz Aşısı: Bu
aşı esas olarak yama göz aşısına benzer. Ondan farkı anaçtan çıkarılan
kabuk parçasının gövdeyi hemen tamamen kuşatacak şekilde büyük
alınmasıdır.
Yongalı Göz Aşısı: Bu aşı metodu ilkbaharda büyüme başlamadan önce veya
yaz aylarında su noksanlığı veya başka bir sebeple büyümenin durduğu
hallerde kabuğun odundan kolayca ayrılamadığı zamanlarda yapılır.
En önemli nokta anaçta açılan T’ye yongalı gözün çok iyi yerleştirilmesi
ve çok iyi bağlanmasıdır.
Kalem Aşısı Nedir?
Taze kesilmiş anaçla taze kesilmiş kalemin kombiyum bölgelerinin üstüne gelecek
şekilde sıkıca temas ettirilerek anaç ile kalem arasında bir bağlantı
kurulması ile yeni bir bitki meydana gelir. Bu tür aşılara kalem
aşısı adı verilir. Kalem aşıları ilkbaharda yapılır.
Kalem Aşısı Metodları
-
Dilcikli aşı (Ingiliz
aşısı)
-
Gaga aşısı
-
Çoban aşısı
-
Yarma aşı
-
Köprü aşı
-
Kenar aşı
-
Kakma aşı
-
Kemer aşısı
Dilcikli Aşı: 6 mm ile 1.2 cm çapında
küçük anaçların aşılanmasında kullanılır. Bu aşının yapılabilmesi için anacın
ve kalemin aynı kalınlıkta olması gerekmektedir. Bu aşıda kalemde ve
anaçta aksi yönlerde olmak üzere 2.5-6 cm uzunluğunda pürüzsüz
bir kesim yapılır. Bu kesitin üzerinden birer dilcik kesilir ve
bundan sonra anaç kalemin dilleri birbirinin içine sokulur, macunlanır,
sarılır ve bağlanır.
Kenar Aşı (Yan Aşı):
Birçok çeşidi vardır. Esası kalemin kendinden kalın
anacın yan kısmına yerleştirilmesidir.
Kaynak:
Tarım Bakanlığı Yayınları
TEKNİK METİN YAZARLARI
Doç. Dr. İbrahim GEDİKOĞLU
Zir. Yük. Müh. Fikret EYÜPOĞLU
Doç. Dr. Naci KURUCU
Dr. Süleyman ALTINTAŞ
Edİtör
Zir. Yük. Müh. İnci HACIÖMEROĞLU
