ÇİLEK YETİŞTİRİCİLİĞİ
 |
Çilek çok lezzetli ve hoş kokulu bir meyve türüdür. A, B,
C vitaminleri kalsiyum, demir ve fosfor gibi mineral maddeleri
bol miktarda içerir. Çilek taze olarak sofrada yararlanılmasının
yanında pastacılık, reçel, marmelat komposto, dondurma, şıra,
şarap, şampanya ve likör yapımındada kullanılmaktadır.
|
Ayrıca derin dondurma
yoluyla uzun süre saklanarak tüketilebilir. Köklerinin% 90'ı toprağın
15'lik derinliğinde bulunur.Bir çilek çeşidinde ne kadar fazla yaprak
var ise, o kadar fazla çilek
salkımı oluşacak demektir.Çeşide ve çevre şartlarına bağlı olarak
ana bitkiden kollarla (Stolon) 100'ün üze
rinde yavru bitki oluşabilir. Döllenmeden sonra, döllenmiş çekirdeğin
etrafındaki etli kısım büyümeye başlamaktadır. Çilek tanelerinin
şekli yetiştikleri iklim şartlarına ve çeşide göre değişiklik gösterebilmektedir.Çilekte
Çiftçiler için pazar ve endüstriye uygun sert taneli çeşitler avantajlıdır.
İklim isteği
Çilek dünya üzerinde
birbirinden çok farklı bölgelerde ve ekolojik şartlarda yetiştirilebi
lmektedir. yaz aylarında kuzey kutbuna yakın yerlerdeki devamlı
aydınlık bölgelerden, 12 saat
lik aydınlanmaya sahip Ekvatordaki bölgelere kadarYıllık yağış 250
mm olan çöl alanlarından (sulamak suretiyle), 3500 m yükseklikteki
alanlarda, soğukların -45 oC'lere kadar düştüğü yerlere ve, yarı
tropik yerlere kadar ;birbirinden iklim olarak çok farklılık gösteren
yerlerde yetiştirilebilmektedir.
Toprak isteği:
Çilek asit toprakları sever.PH 6.5 den az olmamalıdır.Genel olarak
derin, verimli, iyi
drene edilmiş nem tutma kapasitesi yüksek topraklarda iyi gelişir
ve bol ürün verir, en iyi toprak kumlu-killi milli ve süzek topraklardır.
Allüviyal humuslu tınlı topraklarda da iyi gelişir. Kireçli toprakları
sevmez.
ÇİLEK YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Çilek Çoğaltma yöntemleri
Çilek fidelerinin üretimi 5 yolla yapılır. Bunlar tohumdan , kollardan,
toprakaltı gövdesini ayırarak yaprak çeşitlerinden ve doku kültürleri
yolu ile dir.Tohumdan fide elde edilmesi:daha çok ıslah amacı için
kullanılır. Toprakaltı gövdesini ayırarak fide elde edilmesi:bir
kaç gövdeden oluşan çileğin ana gövdesindenbu gövdeleri ayırmak
suretiyle olur. Her ana bitkiden 4-5 fide elde etmek mümkündür.Kollardan
fide elde edilmesi: bir çilek bitkisinin boğaz kısmındaki yaprak
koltuklarından çıkan kollardan (stolon) elde edilir. Bu kollar toprak
yüzüne yatık olarak büyüyen ve boğumlarının her birinde yeni bir
bitki meydana getiren özelleşmiş bir gövdedir. Yaprak koltuklarından
çıkan kolların boğumlarında bitkicikler oluşurlar ve bu boğumların
toprağa değdiği yerde bu bitkicikler çok kolaylıkla yeni kökler
meydana getirerek
ana fideye benzer yeni fideler elde edilmesini sağlar.Yaprak çeliklerinden
fide elde edilmesi :Bitkilerin süratle çoğaltılması gerekiyorsa
yaprak çeliklerinden fide elde edilmesi yöntem kullanılır. Genç
ve orta yaşlı yapraklar, yaprak kınları ile alınıp 2 cm kadar iki
yerden çizilerek dikilir. Yaprak çelikleri tarladan alındıktan sonra
ıslak çuvallara sarılarak seraya getirilmeli ve dikimden evvel su
içerisinde muhafaza edilmelidir.Doku kültürü yolu ile fide elde
edilmesi: hücre doku veya organların bitkilerden ayrılarak yapay
bir besin ortamı üzerinde steril şartlarda yetiştirilmesidir.
Çilek Bahçesinin Kurulması
Toprak Hazırlığı
Çilek bahçesi tesis edilecek
yerin toprağı önce bol hayvan gübresi ile gübrelenmeli ve derince
sürülmelidir. Hayvan gübresi yoksa yeşil gübre uygulanmalıdır. Dekara
2-4 ton yanmış ahır gübresi uygulanabilir. Ahır gübresindeki sap
ve samanların kolayca çürümesi için dekara 40-50 kg Amonyum sülfat
veya amonyum nitrat ilave edilmelidir. Sürümden sonra sıkıştırmayan
bir merdane ile bastırılmalıdır. Aynı yerde tekrar çilek dikimi
yapılacaksa o zaman toprakta fümigasyon yapılmalıdır.
Dikim Zamanı
Çilek yetiştiriciliğinde
, Fide dikimi kış, ilkbahar ve yaz dikimi olmak üzere üç şekilde
yapılabilmektedir. Sonbaharda, soğuklama olmadan dikim yapılan bitkilerde
en uygun kış dikim tarihlerinin Kasım-Aralık ayı olduğu; yaz dikimi
dedinlenmeye giren, hava şartlarına bağlı olarak sonbaharda sökülüp,
soğuk depolarda soğuklatılarak saklanan "Fide bitki" olarak
adlandırılan fidelerle yapılır. İlkbahar dikimi nisan ayının son
iki haftasında, yaz dikimi ise Temmuz ayının son haftasında yapılır.
Fidelerin Dikimi
Bitkiler plastik torbalar
içerisinde değillerse, köklerini nemli tutmalı, fakat asla ıslak
bir
ortamda bırakmamalıdır. Yapraklar su içinde tutulmamalı, bitkiler
araziye ıslak çuvallarla kaplanmış sepetlerle götürülmelidir. Fideler
dikilirken kök boğazı kısmı (taç gövdesinin orta noktası) toprak
yüzeyi ile aynı seviyede olmalıdır. Fidelerin çok derin veya kökleri
açıkta kalacak şekilde yüzlek
dikilmeleri zararlıdır. Dikim için sökülen fidelerin kökleri uzunsa
dikimden önce 8-10 cm'den kesilmelidir.
Fidelerde fazla yaprak varsa bitki üzerinde genç olanlarında 2-3
adeti bırakılarak diğer
lerini ayıklanırsa tutum oranını artar.Belle açılan çukurlara bitki
yerleştirilip çukurun hemen yanında beli tekrar köklerin üzerine
doğru bastırmalı ve kök bölgesini toprak ile iyice sıkıştırmalıdır.
Burada
dikkat edilecek husus kök bölgesinde bir hava boşluğunun kalmasıdır.
Bu nedenle fide diken kişi, elleriyle veya ayağı ile fidenin etrafındaki
toprağı bastırarak sıkıştırması gerekir.
Çilek Dikim Sistemleri
Düz arazi üzerine dikim
: Burada fideler değişik aralık ve mesafelerde sıralar halinde dikilir.
Uzun meyve saplı çeşitlerde meyvelerin toprağa temas edip kirlenmemesi
için toprak yüzüne
çavdar veya buğday sapı serilir. Bu sistemde sulamanın yağmurlama
ile yapılması daha uygundur.Ocakvari dikim : Toprak iyice işlendikten
sonra çeşitli aralık ve mesafelerle hafif tümsekler yapılır ve fideler
bu tümseklere ocak sisteminde dikilirler.
Sedde üzerine dikim : En uygun dikim şeklidir. Çilek dikilecek tarlanın
yüzü düzeltilir, karık
açma pulluğu ile karıklar açılır. Karıklar arasında kalan sedde
kısmının üzeri iyice düzeltilir, karık kenarları sıkıca bastırılarak
sulama sırasında seddelerin bozulması önlenir. Çift sıra dikimlerde
seddeler arası 100-120 cm tek sıralı dikimlerde ise 50-60 cm olabilir.
Plastik örtüler üzerinde
dikim : Sedde usulü dikimin aynısıdır. Yalnız burada seddelerin
üzeri plastik örtülerle kaplanır. Plastiğin serilmesi için önce
seddelerin üstü temizlenip düzlenerek hafifçe bastırılmalıdır. Süzgeçli
kovalarla sulandıktan sonra seddelerin üstü plastikle kaplanır.
Karık tabanlarına tel veya ince plastik örtüler sıkıca tutturulur,
plastiğin üzerinde fidelerin dikileceği yerler işaretlenerek yuvarlakça
kesilir ve plantuvar yardımı ile toprağa dikilir. Bu suretle bitkinin
kökleri toprakta plastik örtünün altında yaprak çiçek ve meyveleri
plastik örtünün üstünde büyür ve gelişir sulama yapılırken yaprak
ve meyveler ıslanmaz, hastalıksız, çamursuz ve kusursuz meyveler
elde edilir. Ayrıca siyah plastik kullanılırsa, güneş ışığını geçirmediğin
den örtünün altında yabani otların gelişmemesidir. Bu suretle yabancı
ot mücadelesi kolaylaymış olur. Plastik örtünün diğer bir yararı
da güneş ışınlarını toplaması ve bitkiye uygun daha sıcak bir ortam
yaratmasıdır.Bu suretle plastik örtü üzerinde yetiştirilen çilekler,
örtüsüz olarak yetiştirilenlerden bir hafta kadar daha önce açar,
meyvelerini erken olgunlaştırır ve daha fazla ürün verir. Ancak
plastiğin pahalı olması nedeniyle maliyet hesaplarının iyi yapılması,
karlı oluyorsa kullanılması tavsiye
edilir.
devam
>>>>>>>>
|
|
