HIYAR
GİRİŞ
Hıyar Kabakgiller familyasından olup bir senelik
ve sarılıcı karakterde bir kültür sebzesidir. Toprak nemini çok
sevdiğinden kökleri oldukça yüzeysel ve çoğunlukla ilk 20-25 cm
derinlikte gelişir. Seralarda askıya alınarak yetiştirildiğinden
daha iyi ışıklanmayı sağlamak için budama yapılır. Bu yüzden askıya
alınarak yetiştirilen hıyar bitki boyu 2 m’yi bulmaktadır.
Hıyar ülkemizin çeşitli bölgelerinde seralarda da yetiştirilmektedir.
Özellikle seralarda turfanda olarak yetiştirilen hıyar pazarda oldukça
yüksek fiyat bulabilmektedir.
Bazı yerlerde yazlık, sera yetiştiriciliği olan
yerlerde ise bütün yıl boyunca piyasada hıyar bulunmaktadır. Bu
yüzden değerlendirme amaçlarına uygun çok sayıda hıyar çeşidi mevcuttur.
Hıyar çeşitleri öncellikle çekirdeklilik durumuna
göre iki gruba ayrılır.
Çekirdeksiz çeşitler
Çekirdekli çeşitler
Diğer yandan yetiştirme yerleri ve değerlendirme
şekillerine göre de gruplandırılırlar.
I- Sera Çeşitleri
Sofralık Çeşitler: Bittex, Standex, Orion, Melior, Green spott,
Spot Resistent
Turşuluk Çeşitler: Hokus, Nimbus, Argus.
II-Tarlada Yetiştirilen Çeşitler
Sofralık Çeşitler: Bu gruba Colorado, Cubit, Marketer,
Submarine, Stays Green gibi Amerikan çeşitlerinin yanı sıra yurdumuzun
değişik yörelerinde yetiştirilen bazı yerli çeşitler girer. Bunlar;
Langa, Maltepe, Çengelköy, Dere ve Kilis hıyarıdır. Bunlardan Kilis
hıyarı diğerlerine oranla daha küçük boylu, hoş kokulu ve oldukça
erkencidir.
Turşuluk Çeşitler: Gherkin, Belair, Belmonte,
Kornişon ve Rus hıyarı.
Hıyarın İklim İsteği
Ilık iklim sebzesi olan hıyar soğuklara karşı çok
hassastır. Sıcaklık sıfırın altına düştüğünde hemen etkilenir. Hıyar
tohumlarının ekildikleri yerde iyi bir çimlenme gösterebilmesi için
toprak ısısının en az 11 ° C olması gerekir. Çimlenme için en elverişli
toprak ısısı 11-18 ° C arasındadır. Sıcaklık yükseldikçe buna paralel
olarak çimlenme hızı da artar. Yazın sıcak ve kurak devrelerde sulama
yapılarak bitki su düzeni normal sınırlar içinde tutulmaz ise hem
gelişimi yavaşlar hem de meyveler süratle acılaşır. Bu yüzden verimden
en iyi şekilde faydalanabilmek için özellikle Bölgemizde ilkbaharda
soğuk tehlikesi geçer geçmez ekimi yapılmalıdır. Aksi halde ekimde
gecikilirse o oranda sıcak ve kurak döneme yakalanır ve iyi bir
sonuç alınmaz.
Toprak İsteği
Hıyar bir çok toprak tiplerinde yetişebilmekle
beraber derin su tutma kabiliyeti yüksek organik madde ve diğer
bitki besin maddelerince zengin tınlı ve kumlu tınlı toprakları
sever. Yüksek tuz seviyesine çok hassas olduğundan toprağın drenajı
iyi ve eriyebilir tuz seviyesi düşük olmalıdır.
YETİŞTİRME TEKNİĞİ
Hıyar arzu edilen hasat zamanına ve çeşit karakterine
göre açıkta veya seralarda yetiştirilebilir. Açıkta veya seralarda
genel olarak üç ayrı usulle yetiştirilmektedir.
Tohumların yastık, kasa veya saksılara ekilerek burada yetiştirilen
fidelerin daha sonra esas yerlerine dikilmesi suretiyle yetiştirme,
Tohumların doğrudan doğruya açıkta yerlerine ekilmesi suretiyle
yetiştirme,
Seralarda askıya alınmak suretiyle yetiştirme.
Ekim Nöbeti
Hıyar köklerinin toprakta genellikle ilk 20-25
cm derinlikte gelişmesinden dolayı her yıl arka arkaya aynı yerde
yetiştirilmesi toprağın bu derinliğini bitki besin maddelerince
fakirleştirir ve toprağın yorulmasına neden olur. Buna fırsat vermemek
için değişik kök sistemine sahip bitkilere münavebede yer vermek
gereklidir. Derin toprak tabakalarından faydalanabilen kavun, karpuz
ve Domates gibi sebzeler ile yine kökleri derinlere inebilen pamuk
gibi bitkiler münavebede diğer ürün olarak yetiştirilebilirler.
|
