SOĞAN
( ALLİUM CEPA )
Giriş
Soğan; içerdiği vitaminler yanında mineral maddeler ve diğer besleyici
maddelerle zenginliği, özellikle bağışıklık sistemini güçlendirici
özelliği soğanın tüketimini her geçen gün arttırmakta buda üetime
yansımaktadır.
Soğanın İklim İsteği
Soğan; iklim isteği yönünden seçicidir. Gün uzunluğu ve sıcaklık,
soğan yetiştirmeyi sınırlayan iki önemli unsurdur. Bitkinin erken
gelişme devresinde serin havaya ihtiyaç vardır. Fakat baş bağlama
ve başın büyümesi için sıcaklığın fazla olması gerekir. Erken gelişme
devresinde ortalama sıcaklık 13 ºC olmalıdır. Baş bağlamaya başladığı
zaman sıcaklığı 21ºC ve başın olgunlaşması için de 24-27 ºC olması
gerekir. Erken çeşitlerde gün uzunluğu 10-12 saat olunca baş b ağlama
başlar. Çeşitlerin 13-15 saat gün uzunluğuna ihtiyaçları vardır.
Erkenci çeşitler soğuk bölgelerde iyi ürün vermez.
Toprak İsteği
Soğan, besin değerli yeterli, hafif bünyeli topraklarda başlayarak
tınlı ve nihayet pek ağır olmamak şartı ile hafif killi topraklarda
da yetiştirilebilir. Soğan tarımın a en uygun topraklar; gevşe yapıda,
yeterli miktarda su tutabilen, kök sisteminin yayıldığı sahalar
serin, humuslu ve kolayca işlenebilen verimli topraklardır. Soğan,
toprak PH'sına karşı çok hassastır. En uygun toprak PH'ı 6.0- 6.5
arasında olmalıdır.
YETİŞTİRME TEKNİĞİ

Ekim Nöbeti
Soğan yetiştirilecek arazide eğer önceden baklagillerden birinin
tarımı yapılmışsa, arazide soğandan gayet iyi sonuç alınır.
Soğanın aynı yere arka arkaya kesinlikle ekilmemesi ve ancak en
az üç yılda bir aynı yere soğan ekilmesi tavsiye edilebilir.
Çeşit
Çeşit ayrımında önemli rol oynayan şekil faktörü bakımından dünya
pazarlarında en fazla arananlar yuvarlak ve yuvarlağa yakın şekilli
olanlardır. Tohumluk, yetiştirme tekniği ve bakım şartları elverişli
olduğu taktirde çeşitlerin soğan iriliğine göre dekardan 750-3000kg
arasında ürün alınabilir.
Toprak Hazırlığı
Ekimden veya dikimden bir ay önce toprak durumuna göre 1-2 defa
pullukla ve tam tavında iken sürülmelidir. Keseklerin ufalanması
ve toprak yüzünde bulunan çeşitli bitki artıklarının temizlenmesi
amacıyla tırmıklama yapılır ve böylece arazi tesviyesi de yapılmış
olur. Soğan yumru bitki olduğundan ve toprak altında geliştiğinden
toprağı bastıran ve sıkıştıran merdane, freze gibi aletlerle arazi
sürülmemeli, arazi gevşek ve süngerimsi bir hale getirilerek ekim
ve dikime hazır hale getirilmelidir.
Ekim
Soğan elde etmek için genellikle iki ekim veya dikim yöntemi uygulanır.
a) Tohumun doğrudan doğruya tarlaya ekilmek suretiyle başsoğan yetiştirilmesi,
Tohumdan başsoğan elde etmek için 30'ar cm ara ile açılan çizgilere
soğan tohumları mibzerle ekilir. Seyreltme yapılacağı düşünülerek
bolca tohum atılır. Tohumlar çimlenip fideler toprak yüzünde yetişmeye
başladığı ilk 15 gün içinde yabancı otları temizlemek ve toprağı
kabartmak amacı ile birinci çapa, bundan 3-4 hafta sonra da ikinci
çapa yapılır ve ikinci çapa ile birlikte sıra üzerinde bitkiler
arasında çeşidin iriliğine göre 6-10 cm mesafe bırakılacak şekilde
seyreltme yapılır. Dekara ortalama olarak 2 kg tohum atılmalıdır.
Tohum ekim zamanı, çeşidin erkencilik yeteneğine ve bölgenin ekolojik
şartlarına göre tesbit edilir. Bununla birlikte genellikle tohumlar
şubat ve mart aylarında ekilmekte ve mevcut şartlara göre temmuz
ve eylül ayları arasında hasat olgunluğuna varmaktadır.
b) Önce tohumlardan arpacık denilen küçük soğanların elde edilerek
bunların tarlaya dikilmesi suretiyle başsoğan yetiştirilmesi.
Arpacık soğanı yetiştirmek için genellikle 1.20-1.5 m. genişliğinde
ve 3-5 m. uzunluğunda, zeminden 15-20 cm yükseklikte, tahta adı
verilen geniş masuralar hazırlanır. Tohumlar metrekareye 5 gram
hesabı ile tahtalar üzerine sıravari veya serpme suretiyle ekilir.
Ekim,iklim ve toprak şartları ve yılın gidişine göre Şubat-Nisan
ayları arasında yapılır. Ekimden sonra tohumların üzerine ya ince
bir tabaka halinde "harç" örtülür veya bir tırmık vasıtasıyla
tohumlar toprak içerisine aktarılarak hafifçe bastırılır. Sonra
süzgeçli kovalarla yeteri kadar sulanır. Tohumlar 10-15 gün içerisinde
çimlenerek toprak yüzeyine çıkarlar.Uygun koşullarda, ekimden 5-6
ay sonra arpacıklar olgunlaşır.
|
|