|
ORTAK MÜLKİYETİNDE
BESİ SIĞIRCILIĞI PROJELERİ
Daha önceki dersimizde tarımsal projelerle kooperatif üyelerine sağlanan
desteği genel olarak incelemiştik.
Bundan sonraki derslerimizde belli başlı üretim kollarındaki proje uygulamaları
üzerinde ayrı ayrı duracağız.
Bu dersimizde ise ortaklar mülkiyetinde 1000 başlık yani 10 baş besi sığırıyla
50 işletmeye iki dönemde besi planlanan proje ve önemi tanıtılacaktır.
BESİ SIĞIRCILIĞININ ÖNEMİ
Dengeli beslenerek sağlıklı bir toplum oluşturulmasında önemli yeri olan
hayvansal gıdaların hem milletimizin sağlığı hem de ihracat çabalarının
başarıya ulaşmasında tartışılmaz bir önemi vardır.
BESİ SIĞIRCILIĞININ GENEL DURUMU
Hayvan varlığı ile Türkiye, Dünyada ilk sıralarda yer almaktadır. Ancak
hayvan başına verimde alt sıralarda bulunmaktadır.
Ülkemizde sığırlarda karkas et verimi 130 kg iken, Avrupa Topululuğu
Ülkeleri ortalaması 290 kg dır.
Bu farkın başlıca önemli nedenleri;
a) Yerli ırk sığırların düşük verimli olması
b) Bakım ve beslenmedeki yetersizlikler.
Düşük verimin yükseltilmesi ise
a) Yüksek verimli kültür ırkların sayısının arttırılması
b) Yerli ırkların ıslahı
c) Bakım ve beslenme konusunda bilgi ve teknoloji transferi ile mümkündür.
BESİ SIĞIRCILIĞI İŞLETMELERİ NEDEN DESTEKLENİR?
Ülkemizdeki işletmelerin büyük çoğunluğunun mevcut yapıyı değiştirecek
sermayeye sahip olmadığı bilinmektedir.
Mevcut yapıyı değiştirme ve altyapı ilgili problemlerin çözümünde, uygun
vadeli krediler ile besi sığırcılığı işletmelerinin devamını sağlamada
önemli görev taşımaktadırlar.
Bu nedenle hayvancılığın geliştirilmesi bir başka deyişle verimliliğin
arttırılması ancak çiftçilerin bir araya gelerek imkanlarını birleştirmesi
ile mümkündür.
Böylece insan beslenmesinde önemli rolü olan et üretiminin kooperatifler
vasıtasıyla en kısa zamanda yaygınlaştırılması ve projelerle yatırımların
teşvik edilmesi gerekmektedir.
ORTAKLAR MÜLKİYETİNDE BESİ PROJESİ NEDİR?
1970 yılından itibaren kooperatifler mülkiyetinde besi sığırcılığı, süt
sığırcılığı vb. konularda projeler uygulanmış, mali ve teknik açıdan destek
verilmiştir.
Ancak bu sistemde ortakların projede yer alan ve kendi mülkiyetlerinde
olmayan canlı demirbaşlara ve ilgisiz kaldığı görülmüştür.
Bu projelerin Türkiye Ekonomisindeki önemi dikkate alınarak kooperatifler
kanalıyla rantabl bir şekilde uygulatılmak üzere "Ortaklar Mülkiyetinde
Besi Sığırcılığı" projesi oluşturulmuştur.
Bu projede tesis ve canlı demirbaşlar ortağın kendi mülkiyetinde olacak
ve kooperatif sadece girdi temin ederek, üretilen ürünleri pazarlayacaktır.
ORTAKLAR MÜLKİYETİNDE BESİ PROJESİNİN ÖNEMİ
Bu proje ülkemiz ekonomisinde aşağıdaki bakımlardan yararlı olmaktadır;
1 ) Ülkemiz insanlarının beslenmesine katkıda bulunulacaktır.
2) Üretilen etin ihracı ile ülkemize döviz kazandırılacaktır.
3) Süt sığırcılığı için uygun şartların bulunmadığı yerlerde çiftçilerin
ürün artıkları en karlı biçimde değerlendirilmiş olacaktır.
4) İşgücünü tam değerlendiren bir faaliyet olması nedeniyle işsizliği
azaltıcı etkisi olacaktır.
BESİ SIĞIRCILIĞI PROJESİNİN ÖZELLİKLERİ
Tarımsal amaçlı projelerin tümünde olduğu gibi besi sığırcılığı projelerini
hazırlarken isabetli yatırım kararları verebilmek için ön etüdler doğru
ve yeterli olması gerekir. Bu amaçla hazırlanan fizibilite raporlarında
başlıca üç ana bölüm bulunur. Bunların alt başlıkları;
I. BÖLÜM
1- Projenin Özeti
2- Projenin Gerekçesi ve Faydaları
3- Projenin Kalkınma Planları ve Yıllık Programları İlgisi
4- Projenin Kooperatifçilikle İlgisi
II. BÖLÜM
1- PİYASA ETÜDÜ
1.1.) Besi Sığırcılığı ile Etin Dünyada Durumu
1.2.) Besin Sığırcılığı ile Etin Türkiye'de Durumu
1.3.) Hayvan ve hayvansal ürünlerin fiyatı
1.4.) Besi sığırları sayıları et ve mamülleri talebinin projeksiyonu ve
üretim hedefleri
1.5.) Proje konusu yönünden çalışma gösteren tesisler
2- PROJENİN KURULUŞ YERİ VE KAPASİTE SEÇİMİ
2.1.) Projenin kuruluş yeri ve seçimi
2.2.) Kapasite Seçimi
3- TEKNİK ETÜDLER
3.1 .) Besi sığırları ahırları ve şartları
3.2.) Besi sığırları bakımı ve beslenmesi 3.3.) Besi sığırlarının seçimi
III. BÖLÜM
1- YATIRIM SÜRESİ BİLGİLERİ
1.1.) Sabit yatırım tutarları hesaplaması
1.2.) İşletme Sermayesi ihtiyacının hesaplanması
1.3.) Toptan yatırım tutarı
1.4.) Yatırımın yıllara dağılımı
1.5.) Yatırımın finansman ihtiyacı
1.6.) Yatırımın finansman planı
2- İŞLETME SÜRESİ BİLGİLERİ
2.1.) İşletme dönemi gelirlerinin hesaplanması
2.2.) İşletme dönemi giderlerinin hesaplanması
3- PROJENİN DEĞERLENDİRİLMESİ
3.1 .) Yatırım ve İşletme Dönemi Taksit ve faizlerinin hesaplanması
3.2.) İşletme dönemi giderlerinin hesaplanması
3.3.) Ortalama borç ödeme oranı
3.4.) Projenin mali yönden değerlendirilmesi
3.4.1.) Geri ödeme süresi
3.4.2.) Net bugünkü değer
3.4.3.) Fayda-Masraf oranı
3.4.4.) İç kârlılık oranı
3.5.) Başabaş noktası
3.6.) Projenin ekonomik yönden değerlendirilmesi
3.6.1.) Projenin yaratacağı katma değer
3.6.2.) Projenin sermaye-Hasıla oranı
3.6.3.) Projenin istihdam etkisi
3.6.4.) Projenin istihdam katkısı
Projenin çerçevesini belirlemede yardımcı olacağı düşünülerek kapasite
ve yer seçimi konusunu ayrıntılarıyla görelim.
KAPASİTESİ NEDİR?
- Yabancı işgücüne ihtiyaç duymadan aile işgücü rantabl bir şekilde kullanmak
ve
- Sabit yatırımlar ile işletme sermayesinin oluşturacağı baskı dikkate
alınarak
Projede işletme kapasitesi her aile için 10 baş olarak belirlenmiştir.
50 aileye için yılda iki devre yapılacağından projenin kapasitesi 10 x
50 x 2 = 1000 baştır.
YER SEÇİMİNDE ARANAN ÖZELLİKLER NELERDİR?
Besi yeri seçerken esas itibariyle iki husus göz önünde tutulur.
Besiden sonra hayvan sevk edilecek yerlerin yakınlığı
- Yeterli ve ucuz besi yemi temin edebilme
PROJE İLE SAĞLANACAK FAYDALAR NELERDİR?
Bu projenin çiftçilere sağlayacağı faydalar şöyle özetlenebilir.
1- Süt sığırcılığına göre nispeten ucuz ve riski azdır. Besi sığırları
hava ve yem değişikliklerine daha dayanıklıdır.
Besi sığırcılığında pahalı tesislere ve barınaklara gerek yoktur.
Besi sığırcılığı yapmakla süt sığırcılığı için uygun şartların bulunmadığı
ve bilhassa süt satış imkanları olmadığı yerlerdeki çiftçilerin tarlalarından,
çayırlarından çıkan mahsuller, meralarda yetişen otlar en kârlı şekilde
değerlendirilmiş olur.
2- İşgücünü tam olarak değerlendiren bir uğraşıdır. Sürekli uğraş isteyene
bu projeyi uygulamanın diğer faydası da gizli işsizliğin hüküm sürdüğü
kesimde istihdam yönündedir.
Bu projenin uygulamasıyla bir yılda 258.000 kg et, 3.600.000 kg gübre
üretilecek ve 54 kişinin istihdamı sağlanmış olacaktır.
TARIMSAL AMAÇLI KOOPERATİFLERDE SÜTÜN DEĞERLENDİRİLMESİ PROJESİ
Süt mamüllerinin yurt ekonomisindeki çok önemli yeri yanında halkımızın
beslenmesinde bilhassa çocuk sağlığı yönünden önemi büyüktür.
Ülkemizde süt üretimi ve süt endüstrisinin gelişimi karbonhidratlara dayalı
hatalı beslenme alışkanlıklarının önlenmesinde en büyük etken olacaktır.
Bu dersimizde başlıca süt işleme yöntemlerini ve bunların kooperatif olarak
gerçekleştirilmesinin yararlarını göreceğiz.
SÜTÜN DEĞERLENDİRİLMESİNİN ÖNEMİ
Eski çağlarda süt ve mamüllerinin önemini kavrayan her aile bir çok süt
hayvanı besleyerek kendi ihtiyacını karşılamış, ayrıca ondan tereyağı,
peynir, yoğurt vb. dayanıklı süt mamülleri yaparak sütün kullanım şeklini
ve zamanını artırmıştır.
Gıda maddeleri tüketiminde gıda değeri kadar ürünün hijyenik şartlarda
üretilip, tüketiciye ulaştırılmasında önem taşımaktadır.
Ülkemizde pazara inen çiğ sütün ancak % 10'u yüksek teknoloji kullanılarak
tamamen hijyenik koşullarda üretim yapan fabrikalarda işlenmektedir.
Avrupa Topluluğu Ülkelerinde ise sütün tamamına yakın yaklaşık % 92'si
fabrikalarda işlenmektedir.
SÜTÜN DEĞERLENDİRİLMESİNDE FABRİKASYONUN ÖNEMİ
- Süt ve ürünlerinin daha iyi tanınmasını sağlar,
- Her zevkte ve durumdaki kimselerin talebini karşılar,
- Kalite yüksektir,
- Mamüllerin standardizasyonu sağlanır,
- Kontrol ve pazarlama kolaylaşır,
- Artıklar değerlendirilir,
- Uzak bölgelere taşınmaları kolaylaşır,
- Stok yapılarak bölge ve mevsimler arasındaki fiyat farkları azalır.
Şimdi sütün değerlendirilmesinde başlıca üretimlerin teknolojisini görelim.
SÜT DEĞERLENDİRME PROJESİ
Sütün fabrikalarda modern yöntemlerle işlenmesinin çiftçilerce ayrı ayrı
ilkel koşullarda değerlendirilmesine bir çok üstünlüğü olduğu daha önce
açıklanmıştı.
Süt değerlendirme projesini uygulamak üzere kurulan kooperatiflerin desteklenip,
yaygınlaştırılması ile hem hayvan başına süt verimi artacak, çiftçinin
geliri yükselecek hem de hayvan nesli ıslah edilecektir.
Aynı zamanda köyde gelirini yükseltme imkanı bulan çiftçinin göç arzusu
kırılacak, köyünde çalışması temin edilecektir.
PROJENİN KAPASİTESİ
Süt değerlendirme tesisleri günde 5 ton süt işleyeceklerdir. Yılda 8
ay boyunca çalışacağı varsayıldığında yıllık toplam süt işlere kapasitesi
5x8x30 = 1200 ton olacaktır.
Ortalama olarak beş kilo sütten 1 kg peynir elde edildiğine göre peynir
üretimi olarak kapasite 1200 ton/5 = 250 ton olacaktır.
|
