TÜRKİYE’DE
ORGANİK TARIMA BAKIŞ,
MEVZUATI VE POLİTİKALARI

ENVER AKSOY
DAİRE BAŞKANI
(OTK BAŞKANI)

ORGANİK (EKOLOJİK, BİYOLOJİK) TARIM NEDİR?

ÜRETİMDE KİMYASAL GİRDİ VE İLAÇ KULLANMADAN, YÖNETMELİKLERDE İZİN VERİLEN GİRDİLERİ KULLANMAK SURETİYLE YAPILAN, ÜRETİMİNDEN TÜKETİMİNE KADAR HER AŞAMASI KONTROLLÜ VE NİHAİ ÜRÜNÜ SERTİFİKALANDIRILAN BİR ÜRETİM BİÇİMİDİR.

DÜNYA’DA ORGANİK TARIM
1900’LÜ YILLARIN BAŞINDA ALMANYA, İNGİLTERE, DANİMARKA VE İSVİÇRE AVRUPA’DA BİYOLOJİK (EKOLOJİK) TARIMIN TEMELLERİNİ ATAN ÜLKELER OLMUŞTUR.
BUGÜN ABD, KANADA, AVUSTRALYA, JAPONYA VE AB ÜLKELERİNDE İÇ PAZARI SÜREKLİ ARTIŞ GÖSTERMEKTE OLUP, ORGANİK ÜRÜNLERİN ÜRETİMİ VE TÜKETİMİ GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERDE DE GİTTİKÇE YAYGINLAŞMAKTADIR.

TÜRKİYE’DE ORGANİK TARIM
ORGANİK TARIM, YOĞUN KİMYASAL VE SENTETİK GİRDİLERİN KULLANILDIĞI TARIM ŞEKLİNİN ALTERNATİFİ DEĞİL ANCAK, ÜLKEMİZ COĞRAFYASININ, AZ KİRLENMİŞLİĞİNİN VE İKLİM ÖZELLİKLERİNİN BİZLERE TANIDIĞI BİR İMKANDIR.
ORGANİK TARIM , AZ GELİŞMİŞ BÖLGELERDEKİ ÜRETİCİLER İÇİN GELİR ARTIRICI, ALTERNATİF BİR ÜRETİM MODELİDİR.
ÜLKEMİZDE ORGANİK BİTKİSEL VE HAYVANSAL ÜRÜNLERİN ÜRETİMİ, İŞLENMESİ VE ORGANİK TARIM FAALİYETLERİ İHRACATA YÖNELİK OLARAK 1985’Lİ YILLARDA BAŞLAMIŞTIR.

YILLAR ÜRÜN SAYISI ÇİFTÇİ SAYISI ÜRETİM ALANI (HA) ÜRETİM MİKTARI (TON)
1994 18 1.705 5.216 8.843
1996 26 1.947 6.789 10.304
1997 53 7.414 15.906 47.612
1998 67 8.199 24.042 99.300
1999 92 12.275 46.523 168.306
2000 95 18.385 59.985 237.210
2001 98 15.795 111.324 280.328

1985 YILINDA 8 ÇEŞİT VE ÇOĞUNLUKLA KURU MEYVELER İLE BAŞLAYAN ORGANİK TARIMSAL ÜRETİM PAZARINDA, 2000’Lİ YILLARA GELİNDİĞİNDE YAKLAŞIK 100 ÇEŞİT İŞLENMEMİŞ ÜRÜNLE BİRLİKTE 300 ÇEŞİT İŞLENMİŞ ÜRÜN YELPAZESİNE ULAŞILMIŞTIR.
1998 YILINDA TOPLAM 17.849.000 US$ KARŞILIĞI 8.029 TON ORGANİK ÜRÜN İHRACATI YAPILMIŞKEN,
2000 YILINDA TOPLAM 20.837.000 US$ KARŞILIĞI 12.047 TON ORGANİK ÜRÜN İHRACATI YAPILMIŞTIR,
AB; DOĞRUDAN ORGANİK TARIMA YÖNELİK OLARAK İLK KONSEY YÖNETMELİĞİNİ, 22.07.1991 TARİHİNDE, “Tarım Ürünlerinin Organik Üretimi ve bunun Tarım Ürünleri ve Yiyeceklerin Üzerinde Belirtilmesi” (EEC Regulation No:2092/91) ADI İLE YAYIMLAMIŞTIR. DAHA SONRAKİ YILLARDA AB, BU YÖNETMELİĞİNDE PEK ÇOK DEFA EKLEMELER VE DEĞİŞİKLİKLER YAPMIŞTR.
ÜLKEMİZDE, AB’DEKİ BU GELİŞMELERE UYUM SAĞLAMAK ÜZERE; BAKANLIĞIMIZ TARAFINDAN İLK OLARAK 24.12.1994 TARİH VE 22145 SAYILI RESMİ GAZETE’DE "BİTKİSEL VE HAYVANSAL ÜRÜNLERİN EKOLOJİK METOTLARLA ÜRETİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK" YAYIMLANMIŞTIR.
DAHA SONRA BU YÖNETMELİĞİN BAZI MADDELERİNDE DEĞİŞİKLİK YAPAN EK YÖNETMELİK 29 HAZİRAN 1995 TARİH VE 22328 SAYILI RESMİ GAZETE’DE YAYIMLANARAK YÜRÜRLÜĞE GİRMİŞTİR.
ESKİ YÖNETMELİK, 11.07.2002 TARİH VE 24812 SAYILI RESMİ GAZETE’DE YAYIMLANARAK YÜRÜRLÜĞE GİREN “ORGANİK TARIMIN ESASLARI VE UYGULANMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK” ADI ALTINDA REVİZE EDİLMİŞ OLUP,
BU YÖNETMELİĞİMİZ, AYNI ZAMANDA, AVRUPA BİRLİĞİ’NDE YAYIMLANMIŞ OLAN 21 ADET MEVZUAT İLE DE UYUMLU HALE GETİRİLMİŞTİR.

ÜLKEMİZDE, AB’DEKİ BU GELİŞMELERE UYUM SAĞLAMAK ÜZERE; BAKANLIĞIMIZ TARAFINDAN İLK OLARAK 24.12.1994 TARİH VE 22145 SAYILI RESMİ GAZETE’DE "BİTKİSEL VE HAYVANSAL ÜRÜNLERİN EKOLOJİK METOTLARLA ÜRETİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK" YAYIMLANMIŞTIR.
ESKİ YÖNETMELİK, 11.07.2002 TARİH VE 24812 SAYILI RESMİ GAZETE’DE YAYIMLANARAK YÜRÜRLÜĞE GİREN “ORGANİK TARIMIN ESASLARI VE UYGULANMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK” ADI ALTINDA REVİZE EDİLMİŞ OLUP,
YENİ YÖNETMELİK İLE;
ORGANİK TARIMSAL ÜRÜN VEYA ORGANİK TARIMSAL MADDE ÜRETEN VE PAZARA SUNANLAR İÇİN; AMBALAJLARINDA AŞAĞIDA BİR ÖRNEĞİ VERİLEN LOGOYU KULLANMAK ZORUNLULUĞU GETİRİLMİŞTİR.
YÖNETMELİK İLE; ORGANİK ÜRÜNLERİN
ÜRETİLMESİ, İŞLENMESİ, AMBALAJLANMASI, ETİKETLENMESİ, DEPOLANMASI, PAZARLANMASI KONTROL VE SERTİFİKASYONU, ÇALIŞMA ORGANLARI VE DANIŞMANLIK HİZMETLERİ İLE CEZAİ VE HUKUKİ KONULARINDA DÜZENLEYİCİ HÜKÜMLER GENİŞLETİLMİŞTİR.

ÇİFTÇİ VEYA ÜRETİCİ;
ÜRETİCİ BU SÖZLEŞMEYİ YAPARAK, YÜRÜRLÜKTEKİ YÖNETMELİK ÇERÇEVESİNDE HAREKET EDECEĞİNİN TEMİNATINI VERMİŞ OLUR.

ÜLKEMİZDE ORGANİK TARIM ÇALIŞMALARI, 2002 YILINDA YAYIMLANAN YÖNETMELİK ÇERÇEVESİNDE;

- ORGANİK TARIM KOMİTESİ (OTK),
- ULUSAL YÖNLENDİRME KOMİTESİ,
- TARIM ULUSAL TİCARET KOMİTESİ,
- PROJE VE ARAŞTIRMALARI ULUSAL KOMİTESİ
İLE
BAKANLIK TARAFINDAN YETKİLENDİRİLEN VE DENETLENEN KONTROL VE SERTİFİKASYON KURULUŞLARININ (IMO, ECOCERT, SKAL, BCS, ETKO VE EKOTAR) FAALİYET ZİNCİRİ İÇERİSİNDE SÜRDÜRÜLMEKTEDİR.

BAKANLIĞIMIZCA YAPILAN ÇALIŞMALAR

1997-2006 YILLARINI KAPSAYAN “ORGANİK TARIMIN YAYGINLAŞTIRILMASI VE KONTROLU PROJESİ” YÜRÜTÜLMEKTEDİR.
BU PROJE İLE; KAMU KURUM VE KURULUŞ TEMSİLCİLERİNE, ÖZEL SEKTÖRE, İŞLEYİCİ VE SANAYİCİYE, İTHALAT VE İHRACATÇIYA, SİVİL TOPLUM ÖRGÜTLERİNE VE ÇİFTÇİLERİMİZE ORGANİK TARIM KONUSUNDA EĞİTİMLER VERİLEREK ÜLKE ÇAPINDA ORGANİK TARIMIN YAYGINLAŞTIRILMASI ÇALIŞMALARI SÜRDÜRÜLMEKTEDİR.
BU GÜNE KADAR HER KESİMDEN YAKLAŞIK 1.000 KİŞİ EĞİTİLMİŞ VE SERTİFİKA VERİLMİŞTİR.

2002 YILINDAN İTİBAREN İSE BU PROJE BAKANLIĞIMIZIN ANA HİZMET BİRİMLERİNİN DE DAHİL EDİLDİĞİ BİR “ULUSAL PROJE” YE DÖNÜŞTÜRÜLMÜŞTÜR.

BU PROJE İLE, DAĞINIK ALANLARDA KÜÇÜK ÇAPLI SÖZLEŞMELİ PROJELER HALİNDEKİ ORGANİK ÜRETİMİN, EKOLOJİK TARIM BÖLGELERİ OLUŞTURARAK VEYA ÖNEMLİ HAVZA VE VADİLERİ HEM KORUYUP HEM DE ÜRETİM KAYNAĞI OLARAK KULLANARAK;
- ÜRETİM ARTIRILACAK, ÜRETİM MALİYETİ DÜŞÜRÜLECEK
- BU BÖLGELERDE KONTROL VE DENETİM KOLAYLIĞI SAĞLANABİLECEK, KONTROL VE SERTİFİKASYON MALİYETİ İLE ANALİZ BEDELLERİ ÖNEMLİ ORANDA AZALTILACAKTIR.

EKONOMİK GELİŞMEDE DEZAVANTAJLI BÖLGELER:

- İÇ KARADENİZ ŞERİDİ

- KAPADOKYA BÖLGESİ

- GÖLLER YÖRESİ

- BOZCAADA, GÖKÇEADA, KARABURUN YARIMADASI
- İÇ ANADOLU BÖLGESİ
- DOĞU ANADOLU BÖLGESİ
ÜLKESEL PROJE İLE BÖLGESEL BAZDA ÜRETİM ALANLARI OLUŞTURULACAĞINDAN ORGANİK MÜCADELE KOLAYLAŞACAK VE DİĞER GİRDİLER KULLANIMI ÇOK DAHA UCUZ MALİYETLE KARŞILANABİLECEKTİR,

ÇİFTÇİ BAZINDA EĞİTİM VE YAYIM FAALİYETLERİNİN YAYGINLAŞTIRILMASI VE DANIŞMAN FİRMA ETKİNLİKLERİNİN ARTIRILMASIYLA ÜRETİM ARTIŞINA KATKI SAĞLANACAKTIR.
BU SAYEDE SADECE GELİR DÜZEYİ YÜKSEK OLAN DEĞİL, TÜM ÜLKE TÜKETİCİSİNE ORGANİK ÜRÜN TÜKETME İMKANI SAĞLANACAKTIR.
ORGANİK TARIMIN TÜM KAYITLARINI BİLGİSAYAR ORTAMDA TUTMAYA VE DEĞERLENDİRMEYE YÖNELİK VERİ TABANI PROGRAMI HAZIRLIĞI YAPILMIŞ,
ORGANİK GÜBRE ÜRETİMİNİNE YÖNELİK MEVZUAT ÇALIŞMASI TAMAMLANMIŞ,
ORGANİK TOHUM ÜRETİMİNE İLİŞKİN MEVZUAT ÇALIŞMALARI YAPILMAKTA,
AKREDİTE OLACAK LABORATUAR KURMA ÇALIŞMASI TAMAMLANMIŞ OLUP, AKREDİTASYON PROSEDÜRÜ İŞLEMEKTE,
ÜRÜN BAZINDA ARAŞTIRMA FAALİYETLERİ,
“ORGANİK ÜRÜNLERİN ÜRETİMİ, TÜKETİMİ VE DENETLENMESİNE DAİR KANUN” TASLAĞI HAZIRLIK ÇALIŞMALARI,
AB MEVZUATINA UYUM ÇALIŞMALARI.

ULUSAL STRATEJİMİZ;

ORGANİK TARIMIN DESTEKLENMESİ GEREKMEKTEDİR, ANCAK, ŞUANDA ORGANİK TARIMA MAHSUS UYGULANAN BİR DESTEĞİMİZ BULUNMAMAKLA BİRLİKTE, BAKANLIĞIMIZCA DİGER TARIMSAL ÜRÜNLERE VE ÜRETİCİLERİMİZE VERİLEN TÜM DESTEKLEMELRDEN ORGANİK TARIMLA UĞRAŞAN ÜRETİCİLERİMİZ DE YARARLANMAKTADIR.

ORGANİK TARIMI, ENTANSİF TARIM YAPILAN BÖLGELERDE YAYGINLAŞTIRMAK YANINDA, KALKINMA HIZI DÜŞÜK DAHA GERİ TEKNOLOJİLERİN KULLANILDIĞI, TARIMSAL KİRLENMEDEN NİSPETTEN DAHA AZ ETKİLENMİŞ, ÜRÜN DESENİ FAZLA OLAN LOKAL ALANLARDA EKOLOJİK TARIM UYGULAMALARINA GEÇMEK,
ÜRETİCİNİN GELİR DÜZEYİNİN YÜKSELTİLMESİ, VERİM DÜŞÜKLÜĞÜ V.B. RİSKLERİN AZALTILMASI VE BU BÖLGELERİN EKOLOJİK YAPISININ KORUNMASI AMAÇLANMAKTADIR.

EKOLOJİK TARIM GELİŞTİRİLİRKEN;

SU, DOĞAL BİTKİLER, ORMAN ÜRÜNLERİ, MİNERAL KAYAÇLAR V.B. DOĞAL KAYNAKLARIN KORUNMASI,
BU KAYNAKLARIN, TÜKENME VE BİYOÇEŞİTLİLİĞİN AZALMASI RİSKİNE ATMADAN DEĞERLENDİRİLMESİ,
HEDEF BÖLGEDE TURİZM, HİZMET VE ORGANİK TARIM SANAYİ GİBİ SEKTÖRLERİN GELİŞTİRİLMESİ İLE BÖLGE EKONOMİSİNİN CANLANDIRILMASI,

AMAÇLANMAKTADIR.

SONUÇ OLARAK: SAĞLIKLI BESLENMENİN TEMELİNDE GÜVENİLİR VE HİJYENİK GIDALARIN TÜKETİLMESİ YATMAKTADIR.