ORGANİK KAYISI YETİŞTİRİCİLİĞİ

MALATYA’DA ORGANİK KAYISI YETİŞTİRİCİLİĞİNİN GENEL DURUMU

ORGANİK KAYISI BAHÇELERİNİN KURULMA ESASLARI

YENİ BAHÇE TESİSİ

Bahçe tesisinden önce toprak analizi yapılmalı
Taban araziler yerine hafif meyilli alanlar tercih edilmeli (ilkbahar geç donlarından etkilenmemesi için)
Özellikle donlarda zarar görülen yörelerde kuzeye bakan yamaçlar tercih edilmeli
Kayısı genelde kuru,hafif,çakıllı topraklara iyi adapte olur ve kuvvetli gelişir.
Rutubetli ve taban suyu yüksek ,ağır killi topraklarda organik kayısı bahçesi tesis edilmemelidir.
Taban suyu yüksek olmamalıdır
Bahçe tesis edilecek arazinin derin geçirgen ,besin maddelerince zengin,tınlı ve kireçli topraklar seçilmeli
Üretim alanının hazırlanması sırasında, bu alanda bir önceki ürünün hasadından sonra kalmış olan bitki artıkları,elle veya makine ile toplanmalıdır.
Toprağı dikime hazırlamak için dipten kabartan ve yırtarak işleyen tırmık , kazayağı , çizelge, toprak frezesi gibi aletler kullanılmalıdır. Meyilli alanlarda meyil yönüne dik olarak işlenmelidir.

TOPRAK İŞLEME

Organik kaysı bahçesinde mevsimlere göre üç değişik zamanda toprak işleme ön görülmüştür, uygulanan sulama sistemine göre değişiklik gösterebilir.
Son baharda yapılan toprak işleme .
İlk bahar aylarındaki toprak işleme . Çiçeklenme veya küçük meyve döneminde olabilecek kök zararlanmaları çiçek ve meyve dökümünü artıra bileceğinden bu dönemde toprak işleme yapılmamalıdır .
Yaz aylarında toprak işleme .

SULAMA

Kayısı ağaçları genel olarak fazla sudan hoşlanmazlar. Ancak meyvelerin irileştiği ve olgunlaştığı yaz aylarında sulama gerektirir.
Yazı çok sıcak ve yağışsız geçen yıllarda 20-25 günde bir olmak üzere 4 - 5 kez sulama gerekir. Son sulamanın çok geciktirilmesi sürgünlerin kış soğuklarından zarar görmesine neden olur.
Sulama sayısı ve zamanı toprağın cinsine ve iklime göre değişir.
Yıllık sulama planı hazırlanmalıdır.
Organik kaysı yetiştiriciliğinde , sulama suyunun basınçlı yada basınçsız kapalı sulama teknikleri ile verilmesi esastır.
Kullanılacak olan sulama suyu analiz ettirilmeli ve TS 7739 standartlarına uygun olanı tercih edilmelidir.

BİTKİ BESLEME

Organik kaysı yetiştiriciliğinde her parsel için toprak ve yaprak analizi yaptırılması esastır.
Bitki besleme programının hazırlanması ve uygulanması kontrol veya sertifikasyon kuruluşunun kontrolünde yapılır.
Bitki besin maddelerinden ancak TS 12611 de yer alan maddeler kullanılabilir.
Çiftlikte üretilen organik maddeler, kompostlar ve mineraller ile kayaçların kullanılmasına müsaade edilir.
organik kayısı bahçelerinde kullanılacak olan organik gübrelerin de önceden analiz edilerek içinde bulundurdukları bitki besin maddeleri tespit edilmelidir.
Bitkinin daha iyi istifade etmesini sağlamak amacıyla kullanılacak olan çiftlik gübrelerinin C\N oranının 20’nin altında olması gerekir,bu ise iyi bir yanmayla sağlanır.
Gerek mineraller ve gerekse hümik asitlerin kullanımında sağlayacağı yarar bunların beraber kullanımı ile daha da artmaktadır.
Yeşil gübreleme amacıyla ekilmiş (mart ayı) bitkilerin toprağa karıştırılarak gömülmesi işlemi bitkilerin 1/3 çiçeklendiğinde yapılır.
Kompost yapımı organik yetiştiricilikte mutlaka yer almalıdır.

ORGANİK GÜBRENİN YETERSİZ KALDIĞI DURUMLARDA
AŞAĞIDAKİ MATERYALLAR KULLANILABİLİR
İsim Tanımlama/bileşime ait şartlar/kullanım koşulları
Çiftlik gübresi - Hayvan gübresi ve bitkisel materyal karışımını ihtiva eden ürünlerdir. - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir. - Hayvan türleri belirtilmelidir.
Kurutulmuş çiftlik gübresi ve dehidre kanatlı gübresi - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir. - Hayvan türü belirtilmelidir.
Kanatlı gübresi ve kompost çiftlik gübresini içeren kompost edilmiş hayvan dışkıları - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir. - Kontrollü fermantasyon/uygun seyreltmeden sonra kullanılmalıdır. - Hayvan türü belirtilmelidir.
Sıvı hayvan dışkısı (şerbet) - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir. - Kontrollü fermantasyon/uygun seyreltmeden sonra kullanılmalıdır. - Hayvan türü belirtilmelidir
Kompost edilmiş ev atıkları - Ayrıştırılmış bitkisel ve hayvansal ev atıkları kompostudur. - Kapalı toplama sistemi içinde üretilmiş olmalıdır. - Kuru maddede maksimum konsantrasyonlar (mg ve/veya kg) - Kadmiyum: 0.7 - Bakır: 70 - Nikel: 25 - Kurşun: 45 - Çinko: 200 - Civa: 0.4 - Kromiyum: 70 (toplam) - Kromiyum (VI):0 (tespit edilebilirlik limiti) - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Peat (Torf =Turbage) - Çiçekçilik, fide, fidanlık gibi bahçe bitkileri için sınırlı kullanılır. - Bitki kalıntılarının bataklık ve göllerde çökelmesi sonucu oluşan doğal organik maddedir. - Tipik analizinde % 5-25 humik asit ve minimum. % 20 organik madde içermelidir. - Kurutulmus, sterilize edilmiş ve 0-2 mm boyutunda öğütülmüş. olarak kullanılmalıdır - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir
Humat (Humic shale) - Substratın ilk kompozisyonu bu listedeki ürünlerle sınırlı olmalıdır. - Prehistorik bitkilerin basınç sıcaklık ve jeolojik koşullar altında çökelmesiyle oluşan doğal organik bir maddedir. - Tipik analizinde% 25-50 humik asit ve iz elementler içermeli, pH= 5-6 olmalıdır. - Kurutulmuş, 0-2 mm boyutunda öğütülmüş halde kullanılmalıdır. - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Ham humik asit tuzu (Leonardite) - Prehistorik bitkilerin basınç, sıcaklık, zaman ve jeolojik koşullar altında çökelmesiyle, humifikasyonu ve başkalaşımıyla oluşan doğal organik bir maddedir. - Tipik analizinde % 50-80 humik asit ve iz elementler içermeli, pH=3,5-5 olmalıdır. - Kurutulmuş, homojenize edilmiş, 0-2 mm boyutunda öğütülmüş kullanılmalıdır. - Kontrol ve/veya Sertifikasyon Kuruluşu tarafından denetlenmelidir
Humik asit ekstraktı - % 1'lik kostik potas (KOH) eriyiğinde Leonardit madeninden eksrakte edilmelidir. - Min. 1 50 mg/lt humik asit içermeli, Ph=6-8 olmalıdır. - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Vermiculit - Mika madeninin doğal aşınmasıyla oluşan Magnezyum aluminosilikat madenidir. - Toprağın nemini tutma ve işlenebilirliğini artırma özelliğine sahiptir
Perlit - Volkanik kökenli bir madendir. - Nem tutma ve süzme özelliğine sahiptir. - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Zeolit - Volkanik kökenli doğal kalsiyum potasyum alüminosilikat madenidir. - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir
Alçı taşı (Gypsum) - Buharlaşmayla çökelmiş doğal kalsiyum Sülfat madenidir. - Tipik analizinde% 80 CaSO4, % 14-18 S içermelidir. - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Yumuşak kaya fosfatı - Doğal kalsiyum fosfat madenidir.
- 90 mg/kg P205 den daha fazla Kadmiyum içermemelidir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Apatit - Doğal kalsiyum flor fosfat madenidir.
- 90 mg/kg P205 den daha fazla Kadmiyum içermemelidir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Crandallite - Doğal altimino kalsiyum fosfat madenidir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Phosphophyllite - Doğal çinko demir manganez fosfatıdır.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Sylvinite - Ham sodyum potasyum klorür tuzudur.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Carnallite - Ham magnezyum potasyum klorür tuzudur.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Kainite -Ham magnezyum klorür tuzudur.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Langbeinite - Ham potasyum klorür magnezyum sülfattır.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Doğal kalsiyum karbonat - Kalsit, kireç taşı, mermer ve traverten kayaçlarından üretilmelidir. - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.

Dolomit - Doğal magnezyum kalsiyum karbonattır.
- Min %11 Mg, % 22 Ca içermelidir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Epsomite (Kiesserite) - Doğal magnezyum sülfat tuzudur.

Elementel kükürt -Doğal kükürt madenidir.
- Min % 30 S içermelidir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Granit tozu ve/veya kumu - Asidik volkanik bir kayaçtır.
- Potasyum ve iz elementler içerir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Borate - Doğal boron madenidir.
- % 11 B içermelidir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kurulusu tarafından denetlenmelidir.
Ferrous sülfat - Doğal demir sülfat madenidir.
- % 20 Fe içermelidir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Ferrous carbonate - Doğal demir karbonat madenidir.
- %14 Fe içermelidir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kurulusu tarafından denetlenmelidir.
Curuf - Yüksek fırın curufudur.
- % 25 Ca, % 5 Mg, %8 P205 içermelidir.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Martı gübresi - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.

Bitkisel madde kompostu - Kontrol ve/veya sertifikasyon kurulusu tarafından denetlenmelidir.

Aşağida belirtilen hayvansal orijinli ürün veya yan ürünler - Kontrol ve/veya sertifikasyon kurulusu tarafından denetlenmelidir.
- kan unu (min.% 9 N içermelidir)
- tırnak unu
- boynuz unu
- kemik unu veya jelatinize kemik unu
- hayvan kömürü
- balık unu (min % 4 N, %7 P, %l K içermelidir)
- et unu
- tüy ve saç unu
- yün, kürk, saç, süt ürünleri
Gübre için bitkisel orijinli ürünler veya yan ürünleri - Ayçiçeği unu, kakao kabuklan, malt saplarıdır.

Deniz yosunu (alg) ve ürünleri Aşağıdaki şekilde sağlanmış olmalıdır;
- Dehidratasyon, dondurma ve ufalamayı içeren fiziksel islemler ile elde edilmiş olmalıdır.
- Su veya sulu asit ve/veya tuzlu solusyon ile fermentasyon ile ekstrakte edilmiş olmalıdır.
- öğütülmüş olmalıdır.
- Tipik analizinde NPK 1-0-2 ve 0-0-3 olmalıdır.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Talaş ve odun artıkları - Ağaç kesildikten sonra kimyasal işlem görmemiş olmalıdır.

Kompost ağaç kabuğu - Ağaç kesildikten sonra kimyasal işlem görmemiş olmalıdır..

Odun külü - Ağaç kesildikten sonra kimyasal işlem görmemiş olmalıdır.
- Min. %5 K2O içermelidir.
- Tipik analizinde NPK 0-2-6 olmalıdır.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Yumuşak kaya fosfatı - Kadmiyum miktarı 90 mg/kg P2O5 e eşit ya da daha az olmalıdır.
Alüminyum kalsiyum fosfat - Kadmiyum miktarı 90 mg/kg P2O5 e eşit ya da daha az olmalıdır.
- Bazik topraklarda (pH>7,5) sınırlı kullanılmalıdır.
Kalsiyum klorit solüsyonu - Kalsiyum farkının belirlenmesinden sonra kullanılmalıdır.
- Meyve ağaçlarına kireç uygulamasında kullanılır.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Kalsiyum sülfat - Doğal orijinli olmalıdır.
Şeker üretiminden gelen endüstriyel kireç (kullanımı sınırlı) - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
- Sadece 31 Mart 2002 ye kadar geçerlidir.
İz elementler - Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Sodyum klorit - Ham işlenmemiş tuzdur.
- Kontrol ve/veya sertifikasyon kuruluşu tarafından denetlenmelidir.
Kaya unu (Granit tozu) -Asitik magnetik bir kayaçtır.
- Min. % 4 K2O ve iz elementler içermelidir.
ZİRAİ MÜCADELE

Zirai mücadele konusunda ortaya çıkabilecek sorunların azaltılmasında daha organik tarım uygulanacak kayısı bahçesinin tesisi aşamasında, öncelikle uygun toprak ve yer secimi yapılmalı, tur ve çeşit seçiminde yöre şartlarına uygunluk ve hastalıklara dayanıklı olma esasına riayet edilmeli. uygun budama ve sekil verme işlemi uygulanmalı, gübreleme, sulama, toprak işleme en uygun sekide yapılmalı ve böylece bitkiye sağlıkı bir ortam hazırlanmalı.
Bütün önleme tedbirlerine rağmen sorun görüldüğünde, öncelikle kültürel, biyolojik ve biyoteknik mücadele yöntemleri uygulanmalıdır. Belirtilen bu uygulamaların hastalık, zararlı ve yabancı otlara karşı mücadelede yetersiz kalması halinde. sadece TS 12611 Ek-2'de yer alan maddeler. Belirtilen şartlar yerine getirilerek kullanılabilir. Bazı özel durumlarda, bazı mücadele yöntemleri, Kontrol ve/veya Sertifikasyon Kurulusunun onayı ile uygulanabilir.Kullanılmasına izin verilmiş, bitki koruma maddelerinin uygulanmasında dikkat edilmesi gerekli hususlar,TS 1261 de verilmiştir.
ZARARLILARLA MÜCADELE

Organik kayısı yetiştirilen bahçelerde ortaya çıkabilecek önemli bazı zararlılarla mücadelede yapılacak işlem!er çizelge 1'de, kuru kayısı depolarındaki zararlılarla ilgili olanlar ise çizelge 4'te verilmiştir.
Zararlılarla mücadelede, biyolojik mücadeleye büyük önem ve öncelik verilmelidir. Bunun için. öncelikle zararlıların doğal düşmanları olan predatör böceklerin ve örümceklerin, parazitoit böceklerin ve entomopatojen mikroorganizmaların (böcek patojenlerinin) korunmasını ve çoğalmalarını sağlayacak tedbirler alınmalıdır. Doğa! düşmanların korunması için, zararlılarla mücadelenin, bunlara zararsız veya az zararlı olacak şekilde yapılması, yapılacaksa ilaçlamaların bunların zarar görmeyecek dönemlerde ve dozlarda uygulanmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca bunların yaşamlarını ve çoğalmalarını devam ettirebilecekleri uygun yaşam yerleri (habitatlar) ve barınma yerleri oluşturulmalıdır.

çizelge 1. Kayısı bahçelerinde sorun olan zararlılar ile bunlara karsı kullanılacak mücadele yöntemleri ve maddeleri
Zararlının adı Kullanılacak mücadele yöntemleri ve maddeler
Doğu meyve güvesi (Cydia molesta) ·1 Trichoqramma evanescens, Apanleles anarsiae, Ascoqaster rufipes, Macrocentrus linens, Brachimeria intermedia. Pimpla instigator, Pristomerus vulnerator qibi parazitoitleri ve Hsemetooadie pluviallis qibi predatödrü mevcuttur. ·2 Doqal düşmanların, özellikle en önemli doğal düşmanı,olan T.evanescens'in korunması ve etkinliğinin arttırılması için gerekli önlemler alınmalıdır. ·3 Bahçede yapılacak haftalık kontrollerde birinci dölden zarar gören sürgünler, haftada bir kesilip imha edilmelidir. Böylece. meyve zararı yapan ikinci döl popülasyonu önemli ölçüde azaltılmış olur ·4 Kayısı bahçeleri, doğu meyve güvesinin konukçularından uzakta kurulmalıdır. Bu durumda, son iki dolun beslenme şansı ortadan kalkar ve kışlayan döl populasyonu düşer. ·5 Meyve depolan, zararlının en uygun kışlama yeri olduğundan bu gibi yerler, bahçenin uzağında inşa edilmelidir. ·6 Ağaçların altına dökülen kurtlu meyveler hemen toplanarak bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
Şeftali guvesi (Anarsia lineatella) ·1 Trichoqramma evanescens, Apanteles anarsiae, Ascoqaster rufipes, Macrocentrus linen's, Brachimeria intermedia. Pimpla instigator, Pristomerus+ vulnerator qibi parazitoitleri ve Haemetopadie pluviallis gibi predatö rleri mevcuttur. ·2 Dogal düşmanlar zararlıyı tek başına kontrol altına alamamaktadır. Ancak korunması ve etkinliğinin artırılması için gerekli önlemler alınmalıdır. ·3 Mayıs ayından ağustos sonuna kadar. haftada bir kez olmak üzere yapılacak bahçe kontrollerinde zararlıyla bulaşık olduğu belirlenen sürgünler, 8 cm - 10cm uzunlukta kesilip, içindeki larva ile birlikte yok edilmelidir Ayni devrede, kayısı ağaçlarında yeni çıkan yan sürgünlerin de kesilmesi yararlı olur. ·4 Ağaçların altına dökülen kurtlu meyveler, toplanarak bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
Tomurcuk tırtılları Küçük tomurcuk güvesi (Recurvaria nanekka) Yaprak Yeşil Tırtılları (Hedya nubiferena) Kırmızı tomurcuk tırtılı (Spilonata ocellana) Bu zararlıların yumurta parazitoiti olan Trichoqramma embryophagum’ un bulunduğu bahçelerde korunması ve etkinliğinin artırılmasına çalışarak biyolojik mücadele yapılmalıdır.
Akdeniz Meyve Sineği (Ceratitis capitata) ·1 Bahçeler, zararlının konukçusu olan şeftali. Trabzon hurması gibi ağaçlarla, karışık olarak kurulmamalı. ·2 Yere dökülen zararlıyla bulaşık meyveler toplanarak derin çukura gömülmelidir. ·3 Gama ışınları ile kısırlaştırılmış böceklerin doğaya salınması suretiyle mücadelenin etkin olduğu bilinmektedir.
Meyve hortumlu böceği (Rhynchites spp.) ·1 Kayısı bahçelerinde çiçeklenme döneminden önce veya sonra ağaçların altına çarşaf vb. bir örtü serilerek dallar silkelenir ve düşen erginler toplanarak imha edilir.
Yazıcı böcekler Meyve yazıcı böceği (Solytus ruqulosus) Badem yazıcı böceği (S.amydali) ·2 Zararlı zayıf ağaçrı seçtiğinden bahçedeki kayısı ağaçları toprak işlemesi, budama, gübreleme ve sulama gibi bakım işleri düzenli ve iyi şekilde yapılmak suretiyle kuvvetli tutulmalıdır. ·3 Budama artıkları bahçede bırakılmayıp toplanarak en az 2 km uzaklaştırılmalıdır. Özellikle fidanlıklarda hiçbir şekilde yerde kuru dal bırakılmamalıdır. ·4 Bahçedeki ağaçlarda zararlıyla bulaşma tespit edilen dallar kesilmeli ve toplanarak uzaklaştırılmalıdır. ·5 Mart, haziran ve eylül aylarında bahçelerdeki. ağaçlara kurumuş dal parçaları tuzak olarak asılmalı ve aradabir kontrol edilmelidir. Bu tuzak dal parçalarında delikler görülmeye başlandığında tümü toplanıp yakılmalıdır.

HASTALIKLARLA MÜCADELE

Organik kayısı yetiştirilen alanlarda ortaya çıkabilecek önemli bazı hastalıklara karşı zirai mücadele Çizelge2'de verilmiştir.
Hastalıklarla mücadelede, öncelikle iyi bir bakım, dengeli gübreleme ve sulama yapılarak bitkiler sağlıkı tutulmalıdır. Bahçeler temiz yerlerde kurulmalı, hastalıklardan ari ve dayanıklı fidan kullanılmalıdır. Hastalık belirtisi gösteren fidanlar gereğinde hemen sökülerek uzaklaştırılmalıdır.
Hastalıklı bitki parçaları ve meyveler toplanarak, bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Hasattan sonra, bitki artıkları toplanarak uygun bir şekilde imha edilmelidir.
Hastalıkların bulaşmasını ve yayılmasını önlemek için, bakim işlemleri sırasında, bitkilerin yaralanmamasına çok dikkat edilmelidir. Bakim işlemlerinden önce, eller iyice sabunlanarak ve bol su ile yıkanmalıdır

Çizelge 2. Kayısı bahçelerinde sorun olan hastalıklar ile bunlara karşı kullanılacak
mücadele yöntemleri ve maddeleri

Hastalığın Adı Mücadelede Kullanılacak Yöntem ve Maddeler
Monilya (mumya) Hastalığı ·1 Kayısı bahçeleri kurulurken hastalığa dayanıklı olduğu bilinen çeşitler tercih edilmeli ·2 Hastalıkla bulaşık bahçelerde, ağaçlar üzerideki bütün kuru dallar budanıp temizlenmeli ve artıklar yakılmalıdır. ·3 Mumyalaşarak ağaçlar üzerinde kalmış veya yere düşmüş meyveler toplanarak bahçeden uzaklaştırılmalı veya imha edilmelidir. ·4 Sonbaharda %2 ‘lik Bordo bulamacı, İlkbaharda %1’lik bakırlı preparat uygulanmalıdır.
Yaprak delen (Çil) hastalığı (Coryneum beijerinckii) ·1 Kayısı bahçelerinde görülen hastalıklı tomurcuk ve kanser yarası bulunan dallar ve sürgünler budanarak bahçeden uzaklaştırılmalıdır. ·2 Bahçelerde sulama, gübreleme, toprak isleme ve budama uygun bir şekilde yapılarak, ağaçların kuvvetli olarak gelişmesi ve iyi havalanması sağlanmalıdır ·3 Gerekli durumlarda aşağıdaki maddelerden biri kullanılarak mücadele yapılmalıdır ·4 Uygulamada, ağaçların her tarafının iyice ıslanmasına dikkat edilmelidir ·5 .100 L suya 2 kg bakır sülfat %98 + 1 kg sönmemiş kirec ·6 100 L suya 800 g bakır oksiklorür %50 (WP) ·7 100 L suya 800 bakır oksit %50 (WP) ·8 Uygulama zamanı aşağıdaki gibidir:Uygulama, sonbaharda yaprak dökümünden hemen sonra,Uygulama, ilkbaharda çiçek tomurcukları açılmadan once. ·1 Not - Burada verilen dozlar sonbahar dönemi için belirlenmiş değerlerdir. İlkbahardaki uygulamalarda yarı yarıya azaltılarak kullanılmalıdır.
Sürgün ve dal yanıklığı hastalığı (Pseudomonas syringae pv.syringae ·2 Yeni kurulacak bahçelerde, üçgen usulü dikim yapılmalıdır. ·3 Gübreleme ve sulama işlemleri zamanında yapılarak, sürgünlerin kısa olgunlaşmış ve odunlaşmış olarak girmeleri sağlanmalıdır. ·4 Bahçeler, hakim rüzgarlara karşı, rüzgar kıran ağaçlar dikilmek suretiyle korunmalıdır. ·5 Bahçelerde görülen hastalıkla bulaşık dal ve sürgünler budanarak yakılmalıdır. ·6 Gerekli durumlarda aşağıdaki dozlarda bordo bulamacı kullanılarak mücadele yapılmalıdır. Uygulamada, ağaçların her tarafının iyice ıslanmasına dikkat edilmelidir. ·7 1.ilaçlamada 100 L suya 3 kg bakir sülfat %98 + 1,5 kg sönmemiş kireç ·8 2. İlaçlamada 100 L suya 1 kg bakir sülfat %98 + 0,5 kg sönmemiş kireç Uygulama zamanı hasat sonundan, ağaçların çiçeklenme dönemine kadarki donemdir.
Armillaria kök çürüklüğü Hastalığı (Armillaria mollea) ·1 Ağaçlar derin dikilmemeli, aşırı sulanmamalı ·2 Çevre bahçelerde hastalığın bulunduğu durumlarda, sel sularının getireceği hastalıklı parçaların girişini önlemek için. bahçenin, çevresine 60 cm - 70 cm derinlikte hendekler açılmalı. Hastalığın görüldüğü bahçedeki sağlam ağaçları korumak için, sonbaharda veya ilkbahar başında, ağaçların iz düşümleri %5'lik karaboya veya %2'lik göztaşı ile metrekareye 10 litre ilaçlı su gelecek şekilde sulanmalıdır.
Sliarka virus hastaligi (Plum pox) ·1 Anaç olarak hastalığa dayanıklı çeşitler kullanılmalıdır. ·2 Hasta ve hastalık şüphesi olan ağaçlardan hiçbiri üretim materyali alınmamalıdır. · Özellikle fidanlıklar her yil kontro! edilerek hastalik belirtisi gosteren fidanlar derhal sökülmeli ve imha edilmelidir.
Kloroz ·1 Hastalık etmenleri haricinde yapraklarda görülen sararma, kızarma vb. renk anormallikler, genellikle bitki besin maddelerinin yetersizliği veya fazlalığından kaynaklanmaktadır. · Böyle durumlarda toprak ve yaprak analizleri yaptırılarak , analiz sonucuna göre önlem alınmalıdır.

YABANCI OTLARLA MUCADELE
Kayısı bahçelerinde yabancı ot mücadelesi; toprak işleme, biçme, çapalama, el ile yolma, sökme, uygun bitki örtüsü oluşturma vb şeklinde yapılmalıdır
Yeni bulaşmaların ve yayılmayı önlemek için, çiftlik gübresi iyice yanmış olmalıdır.

HASAT

Kayısılarda hasat, çeşide ve tüketim amacına bağlı olarak, taze kayısı ve kurutmalık kayısı hasadı olmak Üzere iki şekilde yapılır.
Ürün hasadında kullanılan teknik, araç ve gereçlerin organik tahribat ve kirlilik meydana getirmemesi esastır.
Ürünlerin elle toplanması esastır.
Toplayıcıların ellerinin temiz olması gerekmektedir.
Meyve hasadı sabahın erken saatlerinde veya aksam serinliğinde yapılmalıdır.
Bir bahçenin hasadı sırasında kayısı çeşitlerinin karıştırılmamasına dikkat edilmelidir.
Hasatta çalışan işçilerin, organik kayısı hasadında eldiven kullanmaları tavsiye edilir.
Makine ile hasat yapılacaksa, hasat makinesi ve birlikte kullanılan malzemelerin (branda vb.) temiz olması gereklidir.
Temizlik ve arındırma işlemlerinde, organik tarımda (TS 12611) kullanımına izin verilenler haricinde bir madde ve yöntem kullanılmamalıdır.

KURUTMALIK KAYISI HASADI

Kurutmalık kayısılar meyvedeki kuru madde oranının biraz daha yükselmesi amacıyla geciktirilir.
Ancak. meyvenin kendiliğinden düşecek kadar olgunlaşması ve yumuşamamasına izin verilmemelidir
Hasat Genellikle meyvelerin kuru madde oranı %26 - %28' e ulaştığında yapılmalıdır
Hasat zamanın belirlenmesinde uyulacak kriterler TS 2964'te belirtilmiştir.

KAYISILARIN KURUTULMASİ İŞLEMİ

Organik kuru kayısının uzun sure muhafaza edilebilmesi için depolama öncesi su muhteviyatının % 13'ün altına düşürülmesi gerekir.

Organik kayısı kurutulması açıkta ve güneş enerjili kollektörde olmak üzere iki ayrı yöntemle yapılır.
Kükürtleme yöntemi kesinlikle kullanılmaz.

Açıkta kurutma

Kurutma yerlerinin özellikleri TS 9951'de verilmiştir
Doğrudan toprağa serilerek kurutma yerine diğerleri tercih edilmelidir.
Meyveler temiz bir bez (amerikan bezi) üzerine tek sıra şeklinde serilir ve iki gün kurumaya bırakılır. Daha sonra çekirdekleri elle çıkartılıp rutubet oranı %10-13'e düşünce sergiden toplanarak tahta sandıklara konulur.

Güneş enerjili kollektörde kurutma

Bu kollektörler çelik konstrüksiyon ve naylon kullanılarak yapılmış. esas yapı içine konan bir fandan oluşmuştur. Ortadaki tünel içinde kerevetlerin konulması ve kolay hareketini sağlamak amacıyla çelik bir ray sistemi bulunmaktadır.
Meyveler 1 m x 1 m ebatındaki kerevetlere tek sıra halinde dizilir Bu şekilde hazırlanıp doldurulan kerevetler kurutma tünellerine konur. Yaklaşık olarak 1,5 gün burada tutulduktan sonra dışarı alınır ve kerevetler üzerindeki meyvelerin çekirdekleri elle çıkartılır. Kerevetler yeniden kurutma tuneline alınıp 1 gün daha rutubet oranı %10 - %1 3'e düşünceye kadar bekletilir.
Bu sure sonunda dışarı alınarak kurumuş kayısılar toplanır ve tahta sandıklara konulur.

DEPOLAMA

Organik kayısıların konacağı depolar temiz. kuru, mantar ve böceklerden arındırılmalı
Depolamada kullanılacak malzemeler yeni olmalı veya mevcut malzemeler kurallara uygun şekilde kir ve bulaşıklardan arındırılmış olarak kullanılmalıdır.
Depolarda, fena koku yayan ve ürünlere bulaşma ihtimali olan maddeler vb herhangi bir madde bulunmamalıdır.
Organik ve konvansiyonel ürünler birlikte depolanmamalıdır
Temizlik, dezenfeksiyon, organik tarımda (TS 12611) kullanılmasına izin verilenler dışında herhangi bir madde kullanılmamalı ve yöntem uygulanmamalıdır.

AMBALAJLAMA

§ Kayısıların ambalajlanacağı yerler hakkındaki gene! kurallar TS 12175'de verilmiştir
§ Organik kayısıların ambalajları taşıma, saklama ve pazarlama süresince ürünleri iyi durumda tutacak ve sağlığa zarar vermeyecek nitelikte yeni, temiz, kuru, kokusuz, geri dönüşümleri en uygun malzemeden hazırlanmış olmalıdır.
§ Bu ambalajlama içindeki ürünün miktarına göre, tahta kasa veya karton olması tercih edilir. Dolu haldeki ambalajların 12.5 kg' ı aşmaması gereklidir.

ETİKETLEME (İŞARETLEME)

§ Kontrol ve/veya Sertifikasyon Kurulusu tarafından organik olarak onaylanan kayısıların hasadından itibaren tasıma, isleme ve depolama ambarlarında geçici olarak da olsa içine konulduğu kapların ve ambalajların üzerinde, her hangi bir karışmaya meydan verilmemesi bakımından. bir etiket bulunmalıdır.
§ Bu etikette, ürünün cinsi ve organik olduğu belirtilmeli, ayrıca üretici adı, üretim yeri ve parsel adi, parti no ve Kontrol ve/veya Sertifikasyon Kuruluşunun adı veya logosu yer almalıdır.
§ Yazılarda ve etiketlerde kullanılan mürekkep ve yapıştırıcılar sağlığa zararlı olmamalıdır.
§ Nihai ambalajın üzerinde kullanılacak etikette, ürünün organik olarak üretildiği açıkça belirtilmeli ve;
§ Mevzuata uygun organik ürün logosu (sembolü))
§ Kontrol ve/veya Sertifikasyon Kuruluşunun adı, kod numarası ve logosu.
§ Kontrol ve/veya Sertifikasyon Kuruluşunun bu urun için düzenlediği sertifikanın numarası
§ Ürünün adi,
§ Parti no,
§ Grubu,
§ Sınıfı,
§ Tipi.
§ Boyu,
§ Net kütlesi (kg),
§ Ürün yılı,
§ Üretim tarihi,
§ Ülkesi (ihraç edilecek ürünler için),
§ Üretim yeri (İl, İlçe, Köy, Parsel ve Parti No.),
§ Bu standardın işareti ve numarası,
§ Tavsiye edilen son kullanma tarihi,
§ Pazarlayıcı firmanın ticari ünvanı (veya kısaltılmış adı ya da tescilli markası) ve adresi,
§ Katkı maddelerinin ve tarım dışı içeriğinin isimleri ve miktarları (kullanıldıysa), bulunmalıdır.
§ Bu bilgiler istendiğinde Türkçe ve yabancı dille de yazılabilir.
§ Ambalaj üzerindeki bilgiler okunaklı olmalı, kolayca silinmeyecek ve bozulmayacak şekilde yazılmalı veya basılmalıdır.
§ Bunlardan başka reklam olarak ambalajın içindekilere aykırı ve aldatıcı, yanıltıcı olmamak kaydıyla yazı ve resimler konulabilir.

TEŞEKKÜRLER…

Sezai ŞAHİN
Ziraat MÜHENDİSİ

ssahin44@yahoo.com
Meyvecilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü
MALATYA
2003