PATATES VİRUS HASTALIKLARI

Zararı : (Genel) Patatesin birçok virus hastalıları vardır. Bunlar yaprakların renklerini kaybetmeleri, yaprak bükülmeleri, büyümenin azalması, yapraklarda ve sürgünlerde ölü dokular gibi çeşitli arazlar gösterirler. Mamafih, aslında bunlardan ikisi diğerlerinden çok daha fazla önem taşır. Bunlar: a) Patates yaprak kırılma virusu, b) Patates Y mozaik virüsüdür. Diğer ikiside : c) Patates X virüsü ve d) Patates A virüsüdür. Son ikisinin müşterek bulunması halinde ekonomik önemi olabilir. Patates X virüsü hariç diğerleri bitkiden bitkiye virüs vektörü olarak bilinen yaprak bitleri tarafından taşınır. Çoğu kere birçok viruslar bir bitkide bulunabilir ve arazlar karıştırılabilir. Ayrıca virus arazları çeşit ve büyüme şartları faktörleri ile de karıştırılabilir.

a) Patates yaprak kıvrılma virüsü : Eğer bulaşık yumrular ekilecek olursa yaprak kırılmasının ilk arazları bitki çimlendikten iki-üç hafta sonra görülür. Yaşlı yapraklar solar, kalınlaşır ve yukarıya doğru kıvrılır. Yaprakların alt yüzeyleri genellikle kırmızımsı veya mavi - siyah renk alır ve vaktinden evvel dökülmeye mütemayildir. Virüs hastalığının neticesi olarak nişastanın hareketi engellenmiştir. Bitki kısa kalır ve yumrular küçüktür. Eğer böyle yumrular ekilirse kısa bitkiler meydana gelir ve verim düşüktür.

b) Patates Y virüsü : Eğer bulaşık yumrular ekilecek olursa ilk arazlar çıkıştan hemen sonra görülür. Yaşlı yapraklarda açık yeşil alanlar görülmeye başlar. Yapraklar aşağıya doğru kıvrılır ve alt yüzdeki damarlar koyulaşır. Sonra sap üzerinde kahverengi çizgiler belirir. Yaprak sapında olduğu gibi şeffaf ve

zayıf hale gelir. Alt yapraklar solar ve ölerek düşerler. Bütün bitkinin olgunlaşmadan evvel ölmesinden önce sadece üst yapraklar yeşildir

a) Patetes X virüsü : Hastalıklı yapraklar sarı-yeşil benekli bir görünümdedir fakat şekil bozukluğu yoktur. Çeşit ve büyüme şartlarına göre değişmekle beraber bu arazlar ağır olabilirler. Bu virüs yaprakların veya yumruların direkt teması ile yayılır.

b) Patates A virüsü : Hastalıklı bitkinin yaprakları, bazen gövdesi beneklidir ve üst yaprakların yüzleri buruşuktur. Sonraları yapraklar sık ve kalabalık bir görünüm verecek şekilde aşağıya doğru kıvrılır. Böylece çalımsı görünüşlü cüce bitkiler oluşur ve verim düşüktür.
Etmeni : Yalnız direkt temasla nakledilen patates X virüsü hariç bu virüsler özellikle şeftali yaprak biti (Myzodes percicae) ve daha az olarakta patates yaprak biti (Macrosiphon solanifolli) ve (Aphidula nasturtii) tarafından yayılırlar. Yaprak kıvrılma virusu geniş olarak kanatsız olan şeftali yaprak biti tarafından yayılır. Bu nedenle parçalar halinde ortaya çıkar. Virus Y birçok yaprak biti türleri tarafından yayılır ve bütün mahsule çabucak bulaşır. Bu yaprak bitlerinin genellikle kanatlı olduğu göz önüne alınırsa Y virüsünün kontrolü özellikle zordur.

Ekonomik Önemi : Bu virüs hastalıklarının dünya çapında yaygın olması ve bulaşma tehlikesi onları modern patates yetiştiriciliğinin en büyük problemi yapar.

Mücadelesi : Doğrudan doğruya patates viruslarının kontrolü henüz pratik olarak mümkün değildir. Fakat bugün virus taşıyan yaprak bitlerinin kontrolü şeklindedir.

Vektör kontrolüne ilave olarak hastalıklı bitkilerin takip edilerek sökülüp tarladan çıkarılması gerekir. İlaçlama ve bitkilerin sökülüp çıkarılmasının kombinasyonu bilhassa patates yaprak kıvrılma virüsüne karşı mücadelede en başarılı neticeyi verir. Yalnız unutulmamalıdır ki yaprak biti kontrolü hastalığın sadece mahsul içinde yayılmasını önler fakat dış kaynaklardan gelecek olan bulaşmaları tam olarak durduramaz.